DZIECI DO TRZECIEGO ROKU ZYCIA W INSTYTUCJACH OPIKUŃCZYCH W EUROPIE. STATYSTYKA I CECHY CHARAKTERYSTYCZNE

Opis książki

Niekiedy dzieci wzastają bez rodziców. Sytuacja taka zachodzi z powodu śmierci rodziców, opuszczenia przez nich dziecka bądź odebrania rodzicom praw do opieki. Większość państw zatem, czasowo lub na stałe, musi w takich przypadkach zapewnić dzieciom opiekę zastępczą. Formy opieki zastępczej oferowanej w poszczególnych krajach są zróżnicowane. Począwszy od opieki w środowisku rodzinnym: przez osoby spokrewnione, przyjaciół, rodziny zastępcze i adopcyjne, do opieki instytucjonalnej w różnego typu placówkach. Formy te zmieniają się pod wpływem badań i polityki społecznej państwa.

Trzeba jednak pamiętać, że małe dzieci do 36 miesiąca życia umieszczone w instytucjach opiekuńczych bez rodziców są w sytuacji zagrożenia rozumianej jako ryzyko wystąpienia zaburzeń przywiązania, opóźnień w rozwoju i zahamowania rozwoju układu nerwowego, a przede wszystkim neurologicznej atrofii rozwijającego się mózgu. Zaniedbanie i szkody powstałe w wyniku pozbawienia opieki rodzicielskiej można porównywać do użycia przemocy wobec małego dziecka.

Spis treści

1. Geneza projektu
2. Dane uzyskane w projekcie
3. Wnioski

Część I. Perspektywa teoretyczna

Rozdział 1. Przegląd literatury przedmiotu
1. Neurobiologiczne konsekwencje deprywacji
2. Przywiązanie
3. Rozwój społeczny i behawioralny
4. Rozwój poznawczy
5. Wnioski z literatury przedmiotu

Rozdział 2. Cele projektu i metodologia
1. Metody badawcze i zakres badania
2. Obserwacje instytucji przez uczestników projektu
2.1. Dania
2.2. Francja
2.3. Grecja
2.4. Węgry
2.5. Polska
2.6. Rumunia
2.7. Słowacja
2.8. Turcja
2.9. Wielka Brytania
3. Metodologia obserwacji w krajach uczestniczących w projekcie

Rozdział 3. Wyniki badań
A. Dane uzyskane z projektu
1. Liczba dzieci poniżej trzeciego roku życia w instytucjach opiekuńczych w 2003 r
2. Charakterystyka dzieci poniżej trzeciego roku życia w instytucjach opiekuńczych
3. Przyczyny umieszczenia dzieci w instytucjach opieki
4. Losy dzieci po opuszczeniu instytucji
5. Koszty opieki instytucjonalnej i zastępczej
6. Świadczenia środowiskowe; pomoc psychologa, zapobieganie opuszczeniu dziecka i umieszczeniu w instytucji
7. Opieka w rodzinie zastępczej i adopcja
8. Podsumowanie wyników badań
B. Obserwacje uczestników projektu
1. Opis instytucji
2. Charakterystyka dzieci poniżej trzeciego roku życia przebywających w instytucjach
3. Przyczyny umieszczenia w instytucjach opieki
4. Opuszczenie instytucji opiekuńczej
5. Jakość opieki w instytucjach
5.1. Personel
5.2. Jakość opieki nad niemowlętami (0-12 miesięcy)
5.3. Jakość opieki nad dziećmi w wieku poniemowlęcym i małymi dziećmi
5.4. Obserwacje stereotypii ruchowych
5.5. Odwiedziny
5.6. Rodzeństwo
5.7. Obserwacje instytucji
6. Podsumowanie obserwacji przeprowadzonych przez uczestników projektu

Rozdział 4. Ustalenia i wnioski z badań
1. Zakres opieki instytucjonalnej
2. Charakterystyka dzieci w instytucjach opiekuńczych
3. Przyczyny umieszczenia w instytucji opiekuńczej
4. Dostępność alternatywnych form opieki
5. Porównanie kosztów opieki instytucjonalnej i świadczeń alternatywnych
6. Zakres opieki zastępczej i adopcji
7. Obserwacje dzieci, które opuściły opiekę instytucjonalną
8. Ograniczenia projektu
Bibliografia

Część II. Prezentacja odwiedzanych placówek

Rozdział 1. Kontekst opieki nad dziećmi i opisy instytucji w badanych krajach
1. DANIA - dr Ingrid Leth
1.1. Instytucjonalna opieka nad dziećmi w Danii
1.2. Małe dzieci w placówkach
1.3. Wnioski
1.4. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
2. FRANCJA - dr Marie Anaut
2.1. Opis odwiedzonych placówek
3. GRECJA - dr Helen Agathonos-Georgopoulou
3.1. Opieka zastępcza
3.2. Opieka instytucjonalna dla dzieci w wieku poniżej trzeciego roku życia
3.3. Wnioski
3.4. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
4. POLSKA- Maria Keller-Hamela, Maria Kolankiewicz.
4.1. Opisy instytucji dla małych dzieci
Bibliografia
5. RUMUNIA-dr Violeta Stan
5.1. Kontekst historyczny
5.2. Prawne podstawy opieki nad dziećmi w latach 1970-1997
5.3. System opieki nad dziećmi w Rumunii (1998-2004)
5.4. Wnioski
5.5. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
6. SŁOWACJA - Anna Klimaćkova
6.1. Dzieci w wieku poniżej trzech lat
6.2. Opieka zastępcza
6.3. Wnioski
6.4. Opis odwiedzonych placówek
7. TURCJA - dr Sezen Zeytinoglu
7.1. Znaczenie dzieci
7.2. Sytuacja rodzin
7.3. Opieka nad dziećmi w Turcji
7.4. Opieka instytucjonalna dla dzieci
7.5. Opieka instytucjonalna dla dzieci w wieku poniżej trzech lat
7.6. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
8. WĘGRY - dr Maria Herczog
8.1. Zmieniające się zapotrzebowanie i oblicze domów dziecka
8.2. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
9. WIELKA BRYTANIA - dr Catherine Hamilton-Giachritsis i profesor Kevin Browne
9.1. System opieki nad dziećmi w Anglii i Walii
9.2. Dzieci w publicznym systemie opieki w Anglii ("Dbając o dzieci")
9.3. Wnioski
9.4. Opis odwiedzonych placówek
Bibliografia
10. OPIEKA NAD MAŁYMI DZIEĆMI W POLSCE - dr Maria Kolankiewicz
10.1. Opieka nad małymi dziećmi w systemie opieki zdrowotnej (1945-1992)
10.2. Opieka nad małymi dziećmi w systemie edukacji (1993-1999)
10.3. Opieka nad małymi dziećmi w systemie pomocy społecznej (po roku 1999)
10.4. Charakterystyka podopiecznych domów małych dzieci
10.5. Małe dzieci w zmieniającym się systemie opieki
10.6. Wnioski