KSIĘGA EGZAMINÓW DO ŚWIĘCEŃ W DIECEZJI GNIEŹNIEŃSKIEJ Z LAT 1563-1603

Opis książki

Księgi święceń nie są typem źródła, które było do niedawna uważane za warte publikacji lub opracowania. Bliżej źródłem tego typu zajęli się w historiografii polskiego Kościoła Jan Korytkowski, Stanisław Litak, a następnie Jan Kracik i Stanisław Olczak, publikując w 1984 r. wyciągi z ksiąg święceń dotyczące paulinów. Wcześniej księgę święceń arcybiskupstwa praskiego opublikowała J. Jarosova, której praca stała się wzorem dla polskich historyków do publikowania ksiąg święceń. W 1991 r. ukazała się drukiem księga egzaminów do święceń w diecezji krakowskiej zawierająca dane dla 5641 osób pochodzących przede wszystkim z diecezji krakowskiej, ale także z gnieźnieńskiej, poznańskiej, przemyskiej i innych diecezji leżących nie tylko na terenie Rzeczypospolitej. W sumie w krakowskiej księdze egzaminów do święceń zanotowano ordynatów pochodzących z 25 diecezji. Kraków w 2. połowie XVI wieku i na początku wieku XVII był miastem, które ze względu na swój status polityczny, kulturalny oraz znaczenie kościelne był bardzo atrakcyjnym miejscem dla ordynatów ściągających z innych diecezji.

Gnieżnieńska księga święceń obejmuje podobną ilość lat jak krakowska, ale została założona dziesięć lat wcześniej. Na terytorium Polski aż do czasów realizacji uchwał soboru trydenckiego w poszczególnych diecezjach fakt wyświęcania na kapłana wpisywano do ksiąg działalności biskupów ordynariuszy. Do zapisywania tego ważnego wydarzenia w życiu kapłana i Kościoła nie przeznaczono osobnych ksiąg. Spisy osób przyjmujących święcenia kapłańskie znane z wcześniejszego okresu tj. z XV wieku i 1. połowy XVI wieku były umieszczane w księgach czynnośći biskupów ordynariuszy poszczególnych diecezji. Dobrze znanym źródłem jest księga wyświęconych kapłanów z przełomu XV i XVI wieku prowadzona w diecezji włocławskiej. W księgach wpisów czynności biskupów ordynariuszy czyli w aktach episkopaliach włocławskich, znajdują się wpisy dotyczące święceń udzielonych przez biskupa włocławskiego i ówczesnego kanclerza wielkiego koronnego Krzesława z Kurozwęk z lat 1496-1502 oraz jego następcy na stolcu biskupim Wincentego Przerębskiego z lat 1502-1511. W krakowskich aktach czynności biskupich znajdują się natomiast jedynie pojedyncze zapisy święceń udzielonych przez biskupów ordynariuszy, i tak np. biskup Jan Rzeszowski w 1480 r. wyświęcił 11 akolitów.

Słowa kluczowe:
Pietrzyk Zdzisław

Spis treści