MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI EKONOMICZNE

Opis książki

Podręcznik pozwala opanować i pogłębić wiedzędotyczącą międzynarodowych stosunków ekonomicznych. Wiele uwagipoświęcono w nim m.in. podziałowi pracy, handlowi towarami i usługami,przepływowi czynników produkcji (siły roboczej, kapitału, technologii),cenom międzynarodowym, kształtowaniu się terms of trade,bilansowi płatniczemu, systemom walutowym, rynkom walutowym i kursomwalut, zadłużeniu międzynarodowemu, polityce ekonomicznej(zagranicznej, międzynarodowej, globalnej) oraz polityce integracyjnej.

Spis treści

Rozdział 1. Pojęcie i zakres międzynarodowych stosunków ekonomicznych
1.1. Międzynarodowe stosunki ekonomiczne jako samodzielna dyscyplina naukowa i jej miejsce w naukach ekonomicznych
1.2. Elementy międzynarodowych stosunków ekonomicznych
1.2.1. Teoria międzynarodowych stosunków ekonomicznych
1.2.2. Zagraniczna i międzynarodowa polityka ekonomiczna
1.3. Nauka o międzynarodowych stosunkach ekonomicznych w Polsce

Rozdział 2. Międzynarodowy podział pracy
2.1. Międzynarodowy a społeczny podział pracy
2.2. Czynniki determinujące międzynarodowy podział pracy
2.2.1. Różnice w warunkach naturalnych
2.2.2. Różnice w poziomie uprzemysłowienia
2.2.3. Różnice w poziomie techniki i technologii
2.3. Międzynarodowa komplementarność struktur gospodarczych
2.3.1. Pojęcie międzynarodowej komplementarności struktur gospodarczych i jej rodzaje
2.3.2. Komplementarność struktur gospodarczych a współzależność ekonomiczna między krajami
2.3.3. Metody zwiększania międzynarodowej komplementarności struktur gospodarczych
2.4. Międzynarodowy podział pracy a gospodarka światowa
2.4.1. Pojęcie gospodarki światowej
2.4.2. Tradycyjna i współczesna gospodarka światowa

Rozdział 3. Międzynarodowy handel towarami
3.1. Długofalowe tendencje w rozwoju międzynarodowego handlu towarami
3.1.1. Wzrost udziału handlu zagranicznego w produkcji przemysłowej
3.1.2. Zmiany w strukturze towarowej handlu międzynarodowego
3.1.3. Zmiany w strukturze geograficznej handlu międzynarodowego
3.2. Teorie korzyści z międzynarodowego handlu towarami
3.2.1. Pojęcie teorii korzyści z międzynarodowego handlu towarami
3.2.2. Merkantylizm
3.2.3. Teorie klasyczne
3.2.4. Teorie neoklasyczne
3.2.5. Współczesne teorie handlu międzynarodowego
3.3. Międzynarodowy handel towarami a dochód narodowy
3.3.1. Pojęcie dochodu z handlu zagranicznego
3.3.2. Sposoby zwiększania dochodu z handlu zagranicznego
3.4. Handel międzynarodowy towarami a wzrost gospodarczy
3.4.1. Pojęcie i czynniki wzrostu gospodarczego
3.4.2. Finansowanie wzrostu gospodarczego w warunkach gospodarki autonomicznej i otwartej
3.5. Mnożnik inwestycyjny i eksportowy; supermnożnik
3.5.1. Pojęcie mnożnika (inwestycyjnego, eksportowego)
3.5.2. Mechanizm mnożnika inwestycyjnego
3.5.3. Mechanizm mnożnika eksportowego
3.5.4. Mechanizm supermnożnika
3.5.5. Przykład liczbowy występowania supermnożnika

Rozdział 4. Międzynarodowy handel usługami
4.1. Pojęcie i specyfika międzynarodowego handlu usługami
4.2. Rozmiary i struktura międzynarodowego handlu usługami
4.3. Czynniki determinujące międzynarodowy handel usługami
4.4. Tendencje do liberalizacji międzynarodowego handlu usługami
4.5. Teorie korzyści z międzynarodowego handlu usługami

Rozdział 5. Międzynarodowy przepływ czynników produkcji
5.1. Pojęcie i istota międzynarodowych przepływów czynników produkcji
5.2. Międzynarodowe przepływy siły roboczej
5.3. Międzynarodowe przepływy kapitału
5.3.1. Formy międzynarodowych przepływów kapitału
5.4. Międzynarodowe przepływy technologii

Rozdział 6. Ceny międzynarodowe, terms of trade
6.1. Pojęcie ceny międzynarodowej
6.2. Rodzaje cen międzynarodowych
6.3. Wpływ różnic w elastyczności popytu na ceny międzynarodowe
6.4. Wpływ różnic w elastyczności podaży na ceny międzynarodowe
6.5. Krótko- i długookresowe tendencje cenowe na rynku międzynarodowym 124
6.6. Terms of trade
6.7. Terms of trade a dochód narodowy
6.8. Wpływ terms of trade na rozwój gospodarczy

Rozdział 7. Bilans płatniczy
7.1. Pojęcie bilansu płatniczego
7.2. Struktura bilansu płatniczego
7.2.1. Bilans obrotów bieżących
7.2.2. Bilans kapitałowy
7.2.3. Bilans obrotów wyrównawczych
7.3. Równowaga bilansu płatniczego
7.4. Metody równoważenia bilansu płatniczego
7.4.1. Mechanizmy automatycznego równoważenia bilansu płatniczego
7.4.2. Polityka dostosowawcza państwa

Rozdział 8. Międzynarodowe systemy walutowe
8.1. Pojęcie międzynarodowego systemu walutowego i jego rodzaje
8.2. System waluty złotej
8.2.1. Podsystem waluty sztabowo-złotej
8.2.2. Podsystem waluty dewizowo-złotej
8.3. System waluty papierowej
8.3.1. Podsystem wymienialnej waluty papierowej
8.3.2. Podsystem niewymienialnej waluty papierowej
8.4. System waluty kierowanej
8.4.1. Międzynarodowy podsystem waluty kierowanej oparty na stałych kursach walutowych
8.4.2. Międzynarodowy podsystem waluty kierowanej oparty na zmiennych kursach walutowych
8.4.3. Europejski podsystem walutowy

Rozdział 9. Międzynarodowe rynki walutowe. Kursy walut
9.1. Pojęcie międzynarodowego rynku walutowego
9.2. Podmioty międzynarodowego rynku walutowego
9.3. Transakcje natychmiastowe i terminowe na międzynarodowym rynku walutowym
9.4. Transakcje arbitrażowe i spekulacyjne na międzynarodowym rynku walutowym
9.5. Rodzaje międzynarodowych rynków walutowych
9.5.1. Międzynarodowe rynki walutowe oparte na walutach krajowych 185
9.5.2. Międzynarodowe rynki walutowe oparte na walutach spoza rynku krajowego
9.6. Kursy walut
9.6.1. Pojęcie i funkcje kursu walutowego
9.6.2. Czynniki określające poziom kursu walutowego
9.6.3. Rodzaje kursu walutowego
9.6.4. Dewaluacja i rewaluacja kursu walutowego
9.6.5. Ryzyko kursu walutowego
9.6.6. Próby naukowe antycypacji kursu walutowego
Rozdział 10. Kryzys zadłużenia międzynarodowego

10.1. Pojęcie kryzysu zadłużenia
10.2. Rozmiary kryzysu zadłużenia
10.3. Etapy narastania kryzysu zadłużenia
10.3.1. Etap rozwoju antyimportowego
10.3.2. Etap szoku naftowego
10.3.3. Etap restrykcyjnej polityki monetarnej
10.4. Sposoby przeciwdziałania kryzysowi zadłużenia
10.5. Kryzys zadłużenia a Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy
10.6. Współczesne kryzysy finansowe

Rozdział 11. Zagraniczna polityka ekonomiczna
11.1. Pojęcie zagranicznej polityki ekonomicznej i jej cechy
11.2. Polityka wolnego handlu a polityka protekcjonizmu
11.2.1. Polityka wolnego handlu
11.2.2. Polityka protekcjonizmu
11.2.2.1. Współcześni krytycy protekcjonizmu
11.2.2.2. Współcześni zwolennicy protekcjonizmu
11.2.2.3. Poszukiwanie kompromisu
11.3. Formy zagranicznej polityki ekonomicznej
11.3.1. Zagraniczna polityka handlowa
11.3.2. Zagraniczna polityka usługowa
11.3.3. Zagraniczna polityka kapitałowa
11.3.4. Zagraniczna polityka migracyjna
11.3.5. Zagraniczna polityka technologiczna
11.4. Podmioty zagranicznej polityki ekonomicznej
11.5. Cele, środki i narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej
11.6. Pojęcie makro- i mikroekonomicznych narzędzi zagranicznej polityki ekonomicznej
11.7. Rodzaje narzędzi polityki makroekonomicznej
11.7.1. Polityka kursu walutowego
11.7.2. Polityka stopy procentowej
11.7.3. Polityka pieniężna
11.7.4. Polityka fiskalna
11.7.5. Polityka dochodowa
11.7.6. Polityka budżetowa
11.8. Rodzaje narzędzi polityki mikroekonomicznej
11.8.1. Narzędzia endogeniczne
11.8.1.1. Polityka przemysłowa
11.8.1.2. Polityka rolna
11.8.1.3. Polityka inwestycyjna
11.8.1.4. Polityka technologiczna
11.8.1.5. Polityka edukacyjna
11.8.1.6. Polityka ochrony środowiska naturalnego
11.8.2. Narzędzia egzogeniczne
11.8.2.1. Narzędzia taryfowe (cła)
11.8.2.2. Narzędzia parataryfowe
11.8.2.3. Narzędzia pozataryfowe

Rozdział 12. Międzynarodowa polityka ekonomiczna
12.1. Pojęcie międzynarodowej polityki ekonomicznej i jej cechy
12.2. Cele, środki i narzędzia międzynarodowej polityki ekonomicznej
12.3. Podmioty międzynarodowej polityki ekonomicznej
12.3.1. Wpływ państw na międzynarodową politykę ekonomiczną
12.3.2. Wpływ korporacji transnarodowych na międzynarodową politykę ekonomiczną
12.3.3. Wpływ organizacji międzynarodowych na międzynarodową politykę ekonomiczną
12.3.4. Wpływ karteli na międzynarodową politykę ekonomiczną

Rozdział 13. Polityka integracyjna
13.1. Pojęcie polityki integracyjnej
13.2. Cele polityki integracyjnej
13.3. Formy polityki integracyjnej
13.4. Modele międzynarodowej i ponadkrajowej polityki integracyjnej
13.4.1. Pojęcie modelu polityki integracyjnej oraz jego instytucjonalnych i rzeczowych parametrów
13.4.2. Modele integracji międzynarodowej
13.4.3. Modele integracji ponadkrajowej
13.4.4. Model mieszanej polityki integracyjnej
13.5. Polityka integracyjna w warunkach wolnorynkowego i regulowanego mechanizmu integracji ekonomicznej
13.5.1. Pojęcie mechanizmu integracji ekonomicznej
13.5.2. Mechanizm wolnego handlu
13.5.3. Mechanizm regulowanego handlu
13.6. Przykłady integracji regionalnej i subregionalnej w krajach rozwiniętych gospodarczo
13.6.1. Integracja regionalna
13.6.2. Integracja subregionalna
13.7. Przykłady integracji regionalnej w krajach słabo rozwiniętych

Rozdział 14. Globalna polityka ekonomiczna
14.1. Pojęcie globalnej polityki ekonomicznej
14.1.1. Globalna polityka ekonomiczna a zagraniczna polityka ekonomiczna
14.1.2. Globalna polityka ekonomiczna a międzynarodowa polityka ekonomiczna
14.2. Formy globalnej polityki ekonomicznej
14.2.1. Globalna polityka ekonomiczna typu software
14.2.2. Globalna polityka ekonomiczna typu hardware
14.3. Metody wprowadzania globalnej polityki ekonomicznej
14.3.1. Metoda policentryczna
14.3.2. Metoda monocentryczna

Fragment

Wstęp

Książka obejmuje wykład międzynarodowych stosunkówgospodarczych, określanych po angielsku jako ekonomia międzynarodowa(international economics). Uwagę czytelnika kieruję w niej nie tylko namiędzynarodowe powiązania między przedsiębiorstwami, lecz przedewszystkim na powiązania między państwami, grupami państw, organizacjamimiędzynarodowymi i korporacjami transnarodowymi. To właśnie odróżnia tęksiążkę od książek autorów przedkładających stosunki międzynarodowemiędzy przedsiębiorstwami ponad powiązania między innymi podmiotamigospodarczymi. W tym rozumieniu omawianą przeze mnie problematykę możnaokreślić jako makroekonomię międzynarodową (internationalmacroeconomics) w odróżnieniu od mikroekonomii międzynarodowej(international microeconomics).

Mam nadzieję, że praca spotka się z życzliwymprzyjęciem czytelników, a zwłaszcza studentów uczelni ekonomicznych,uniwersytetów i innych szkół wyższych. Jest ona bowiem próbą wyjścianaprzeciw ich postulatom, zgłaszanym w trakcie moich wykładów.Wprawdzie, pisząc tę książkę, opierałem się głównie na własnychdoświadczeniach, jednakże bez pomocy kolegów z InstytutuMiędzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGH i Katedry MiędzynarodowychStosunków Ekonomicznych Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Informatycznej niemógłbym przygotować jej w obecnym kształcie.
Przy redakcji naukowej książki wiele pomogła mi dr Andżelika Kuźnar,pani Ania Rek wspaniale przepisała tekst na komputerze, zaś moja żonaAnna zadbała o poprawność językową podręcznika. Wszystkim Paniom jestemza to bardzo wdzięczny.

Spis treści