PAKTY I FIKCJE. AUTOBIOGRAFIZM PO KOŃCU WIELKICH NARRACJI (SZKICE)

Opis książki

Słowo „szkice” w podtytule nie odnosi się do eseistycznego, czy „rozpoznawczego”
(jak się zwykle pisze) charakteru niniejszych rozważań o autobiografizmie. Przeciwnie, do tego raczej, że są one w kłopotliwy sposób niezamykalne, i to z trzech przynajmniej powodów.

Po pierwsze jako zagadnienie literatury dwudziestego stulecia autobiografizm idzie w poprzek jej genologii; tak samo widoczny w powieści, pamiętniku, eseju, poezji, dyskursywizuje fikcję i fikcjonalizuje diarystykę, faktualizuje fantazmaty, ufantastycznia biografie, i równie chętnie „zdarza się” wypowiedzi literackiej nowoczesnej, późnonowoczesnej, ponowoczesnej…

Po drugie przenika swobodnie przez kolejne zwroty metodologiczne, na
obszarach każdego z nich manifestując się inaczej, ale wciąż tajemniczo, odnajdywany
w poststrukturalistycznej narratologii, w lingwistycznym kryzysie reprezentacji,
w zwrocie etycznym, historiograficznym, w psychoanalizie i badaniach
pamięci, w antropologii interpretatywnej i w poetyce doświadczenia, w dyskursie
gender i postkolonializmie, wciąż na nowo rzuca wyzwanie metodologiom, sprawdzianom,
hipotezom.

I po trzecie nie zamyka się w trudności oddzielenia metodologii od życiowego
zainteresowania (wielu literaturoznawców) dla pisania-poza-fikcją, dla utopii
autorskiego bycia-w-przedstawieniu, które tęskni do formy „bardziej pojemnej”,
do przekroczenia, do intensywności, do udziału w uczcie Bogów, i tylko z musu
zgadza się na konwencjonalność, nieznośną lekkość, fikcyjność i kryzys reprezentacji.
Poszukiwanie wyrazu dla tych aspektów literatury-zdarzenia, a nie literatury
opisu często „autobiografizuje” utwory, choć badacze mają świadomość, że to
bywa metodologicznie ryzykowne. („Ja wiem, że to niesłuszne” mówi poeta).
Stąd niniejsze rozważania mają właśnie szkicowy charakter; dotykają wielu
aspektów zagadnienia, które wyczerpać się nie da, ale wciąż magnetyzuje uwagę,
kierując ją ku tym niezamykalnym i ryzykownym odróżnieniom, w których autobiografizm
to niebezpieczne „raczej”. Raczej zapis niż tekst, raczej zdarzenie niż
dzieło, raczej pamięć (zbiorowa) niż „literatura

Słowa kluczowe:
Zieniewicz Andrzej

Spis treści