PRAWO ROLNE. REPETYTORIUM

Opis książki

"Autorzy niniejszej publikacji podjęli się trudu przybliżenia tej problematyki poprzez przedstawienie i omówienie wybranych najistotniejszych tematów, zagadnień z zakresu prawa rolnego. Rozważane tematy przedstawiają w syntetycznej formie, a nadto ujmują je w formie grafi cznej, dzięki której stają się one bardziej czytelne. Przedstawiane zagadnienia wzbogacają licznym orzecznictwem sądowym, wykazem aktów prawnych, a także bogatą literaturą. Mając na uwadze z jednej strony charakter niniejszej publikacji jaką jest repetytorium, a z drugiej strony obszerną literaturę jak na tego rodzaju publikację, autorzy ograniczają się do wskazania danego poglądu prezentowanego w literaturze, natomiast w bibliografi i podają szczegółowe dane dotyczące jego miejsca publikacji. Teoretyczna część rozważań repetytorium została uzupełniona o przykładowe pytania testowe z zakresu prawa rolnego, stanowiąc tym samym o dodatkowym walorze przedstawianej publikacji. Dzięki między innymi połączeniu w pracy tych dwóch elementów, tj. teoretycznego przedstawienia najistotniejszych zagadnień z uwzględnieniem praktycznej możliwości zweryfi kowania posiadanej wiedzy w oparciu o pytania testowe, repetytorium może stanowić nie tylko istotne uzupełnienie dotychczasowych tradycyjnych form pomocy, z których korzystali studenci przygotowujący się z zakresu prawa rolnego, ale stanowi niewątpliwie nową formę tej pomocy".

Dr hab. Elżbieta Kremer

Spis treści

Akty prawne 13
Czasopisma 14
Inne 14
Słowo wstępne .15

I. Nieruchomości 17

1. Pojęcie nieruchomości ????17
2. Nieruchomość rolna .18
3. Pojęcie działki .19
4. Nieruchomość leśna 20
5. Orzecznictwo 20

II. Gospodarstwo rolne 21

1. Pojęcie gospodarstwa według kodeksu cywilnego 21
2. Gospodarstwo według u.k.u.r. .22
3. Gospodarstwo według niektórych innych aktów prawnych .23
4. Ochrona wierzyciela osoby prowadzącej gospodarstwo 24
5. Działalność rolnicza a działalność gospodarcza .26
6. Orzecznictwo 27

III. Obrót nieruchomościami rolnymi inter vivos 28

1. Pojęcie obrotu .28
2. Podstawowe założenia obrotu rolnego 28
3. Ograniczenia w obrocie nieruchomościami rolnymi inter vivos.30

IV. Kwalifikacje rolnicze w obrocie inter vivos .31

1. Stan prawny do 30 września 1990 r. i obecnie .31
2. Regulacje szczególne .31

V. Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego .33

1. Sposoby zniesienia współwłasności33
2. Umowne zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego .33
3. Sądowe zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego 34
4. Rozliczenia wynikające ze spłat 36
5. Prawo do dalszego zamieszkiwania w gospodarstwie rolnym 37
6. Odpowiednie stosowanie .38
7. Orzecznictwo 38

VI. Prawo pierwokupu i nabycia nieruchomości rolnej .40
v 1. Pojęcie pierwokupu .40
2. Ogólne przepisy o pierwokupie 40
3. Pierwokup nieruchomości rolnej 40
4. Prawo nabycia 43
5. Orzecznictwo 44

VII. Umowa kontraktacji i grupy producenckie 46

1. Cechy charakterystyczne umowy kontraktacji na podstawie art. 613-626 k.c. .46
2. Grupy producentów rolnych .48
3. Związki grup producentów rolnych 52
4. Izby gospodarcze .53
5. Orzecznictwo 53

VIII. Umowa dzierżawy .55

1. Ewolucja polskiego modelu dzierżawy gruntów rolnych 55
2. Aktualne uregulowanie prawne dotyczące umowy dzierżawy 56
3. Charakterystyka umowy dzierżawy na podstawie kodeksu cywilnego 56
4. Odmienności w uregulowaniu dzierżawy nieruchomości rolnych 60
5. Orzecznictwo 61

IX. Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców 62

1. Akty prawne regulujące tę problematykę .62
2. Nabywca w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców .62
3. Pojęcie "nabycia" w rozumieniu ustawy z 1920 r. .63
4. Wyłączenia przedmiotowe spod zakresu ustawy 63
5. Nabycie przez cudzoziemca spoza EOG .63
6. Nabycie przez obywatela państwa należącego do EOG .66
7. Skutki naruszenia ustawy .66
8. Orzecznictwo 66

X. Uwagi ogólne dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych .68

1. Formy przekazania gospodarstw rolnych .68
2. Akty prawne regulujące problematykę dziedziczenia gospodarstw rolnych .69
3. Modele dziedziczenia gospodarstw rolnych .69
4. Kolejność spadkobierców w przypadku dziedziczenia na zasadach ogólnych 70
5. Pojęcie spadku 71

XI. Przepisy intertemporalne ????.72

1. Zmiany w regulacji porządku dziedziczenia gospodarstw rolnych .72
2. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny .73

XII. Szczególne warunki dziedziczenia gospodarstw rolnych 75
1. Podstawa powołania do dziedziczenia gospodarstwa rolnego .75
2. Rodzaje przesłanek dziedziczenia gospodarstw rolnych .75
3. Przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa 79
4. Odzyskiwanie gospodarstw rolnych 79
5. Dziedziczenie wkładu gruntowego należącego do spadku w rolniczej spółdzielni produkcyjnej 80
6. Dziedziczenie gospodarstw rolnych przez cudzoziemców 81
7. Orzecznictwo 81

XIII. Przesłanki powołania do dziedziczenia gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy .83

1. Przesłanka stałej pracy bezpośrednio przy produkcji rolnej 83
2. Przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej .84
3. Małoletność bądź pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół 84
4. Trwała niezdolność do pracy .85
5. Orzecznictwo 85

XIV. Instytucje i zasady łagodzące rygoryzm szczególnego porządku dziedziczenia gospodarstw rolnych 87

1. Instytucje łagodzące rygoryzm szczególnego porządku dziedziczenia gospodarstw rolnych .87
2. Instytucja warunkowego dziedziczenia.87
3. Zastępstwo szczególne . 87
4. Zastępstwo szczególne a reprezentacja .88
5. Zasada zaliczania udziałów 88
6. Zasada jedności spadku . 89
7. Orzecznictwo 89

XV. Dziedziczenie testamentowe i zapis gospodarstwa rolnego 91

1. Dziedziczenie testamentowe gospodarstw rolnych (art. 1065 k.c.) .91
2. Kwestie sporne dotyczące regulacji z 1971 r. .92
3. Zapis gospodarstwa rolnego (art. 1067 k.c.) 93
4. Wybrane tezy z doktryny .95
5. Orzecznictwo 95

XVI. Dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne 97

1. Różnice w uregulowaniach kwestii działu spadku 97
2. Regulacja sądowego działu spadku obejmującego gospodarstwo rolne w kodeksie cywilnym .98
3. Uregulowania umownego działu spadku obejmującego gospodarstwo rolne 99
4. Uregulowanie spłat udziału spadkowego w gospodarstwie rolnym .100
5. Dział spadku obejmującego wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej 101
6. Wybrane tezy z doktryny 102
7. Orzecznictwo 102

XVII. Zachowek ze spadku obejmującego gospodarstwo rolne .104

1. Uwagi ogólne 104
2. Art. 1082 k.c. 105
3. Teza z doktryny 107
4. Orzecznictwo 107

XVIII. Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego .108

1. Uwagi ogólne 108
2. Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego przed 14 lutego 2001 r. 109
3. Rozbieżności w zakresie odpowiedzialności spadkobierców przed 14 lutego 2001 r. 110
4. Odpowiedzialność za długi spadkowe po 13 lutego 2001 r. .111
5. Orzecznictwo 112
XIX. Porządek dziedziczenia gospodarstw rolnych w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ?113

1. Przepisy konstytucyjne, pod kątem których sprawdzano zgodność tytułu X k.c. z Konstytucją 113
2. Przepisy tytułu X k.c., które zostały uznane za niezgodne z uregulowaniami konstytucyjnymi .114
3. Przepisy tytułu X k.c., które Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodne z Konstytucją .116

XX. Państwowa własność nieruchomości rolnych 118

1. Państwowy Fundusz Ziemi (PFZ) .118
2. Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa .120

XXI. Agencja Nieruchomości Rolnych 122

1. Status prawny ANR .122
2. Orzecznictwo .125

XXII. Formy prawne gospodarowania zasobem własności rolnej SP 127

1. Klasyfikacje form gospodarowania .127
2. Charakterystyka poszczególnych form gospodarowania .128

XXIII. Ewidencja gruntów i budynków 135

1. Pojęcie ewidencji gruntów i budynków .135
2. Cechy ewidencji gruntów i budynków 135
3. Zakres informacji objętych przez ewidencję gruntów i budynków .135
4. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków .136
5. Jednostki powierzchniowe podziału kraju dla celów ewidencji .136
6. Grupy użytków gruntowych, które są wykazane w ewidencji .137
7. Ewidencja gruntów i budynków a inne rejestry publiczne 137
8. Orzecznictwo 137

XXIV. Scalanie i wymiana gruntów 139

1. Podstawy regulacji wymiany i scalania 139
2. Przedmiot scalania i wymiany (art. 2, art. 5)139
3. Wszczęcie postępowania scaleniowego i wymiennego (art. 3-7) 140
4. Uczestnicy scalenia i wymiany oraz rada uczestników postępowania scaleniowego (art. 9, art. 34) .141
5. Szacunek gruntów (art. 10-13) 142
6. Projekt scalenia (art. 10, art. 22-29) .143
7. Orzecznictwo 144

XXV. Ochrona gruntów rolnych i leśnych .146

1. Kierunki ochrony gruntów rolnych i leśnych .146
2. Ochrona ilościowa .147
3. Ochrona jakościowa 152
4. Kontrola wykonania przepisów ustawy 153
5. Przykłady instrumentów ochrony powierzchni ziemi przewidzianych w prawie ochrony środowiska.154
6. Orzecznictwo 154

XXVI. Ubezpieczenia społeczne rolników .156

1. Rodzaje ubezpieczeń .156
2. Zakres podmiotowy ubezpieczenia 157
3. Ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie.158
4. Świadczenia z ubezpieczenia emerytalno-rentowego 160
5. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego .162
6. Składki i fundusz składkowy .163
7. Orzecznictwo 164

XXVII. Umowa z następcą .166
1. Charakterystyka umowy 166
2. Orzecznictwo 168

XXVIII. Renty strukturalne ???.170

1. Podstawowe akty prawne regulujące tę problematykę .170
2. Pojęcie renty strukturalnej170
3. Przedmiot przekazania za rentę strukturalną .170
4. Podmiot uprawniony do przekazania gospodarstwa za rentę strukturalną171
5. Warunki skutecznego przekazania gospodarstwa 172
6. Formy przekazania gospodarstwa za rentę strukturalną .172
7. Podmioty uprawnione do zawarcia umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego ??173
8. Postępowanie o przyznanie renty strukturalnej 173
9. Szczegółowe zasady wypłaty renty strukturalnej 174

XXIX. Agencja Rynku Rolnego i organizacja niektórych rynków rolnych .175

1. Agencja Rynku Rolnego 175
2. Uwagi wstępne dotyczące organizacji rynków rolnych .177
3. Rynek cukru - instrumenty oddziaływania 178
4. Rynek mleka - instrumenty oddziaływania 179
5. Rynek owoców i warzyw - instrumenty oddziaływania 181
6. Rynek tytoniu - instrumenty oddziaływania .181
7. Rynek zbóż - instrumenty oddziaływania 182
8. Rynek wołowiny - instrumenty oddziaływania 182

XXX. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dopłaty bezpośrednie 184

1. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 184
2. Płatności bezpośrednie .186

XXXI. Wspieranie obszarów wiejskich ze środków UE 188
1. Podstawy prawne ustawodawstwa europejskiego 188
2. Zakres wspierania rozwoju obszarów wiejskich pochodzących z sekcji gwarancji EFOiGR .189
3. Plan rozwoju obszarów wiejskich - procedura opracowania i każdorazowych zmian 189
4. Organy krajowe rozporządzające środkami z sekcji gwarancji EFOiGR przeznaczone na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich 190
5. Działalność informacyjna dotycząca korzystania ze środków pomocy pochodzących z sekcji gwarancji EFOiGR .190

XXXII. Uwłaszczenia 191

1. Definicja pojęcia 191
2. Uwłaszczenia związane z reformą rolną z 1944 r. .191
3. Uwłaszczenie na mocy ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych .194
4. Uwłaszczenie państwowych osób prawnych na mocy ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 198
5. Uwłaszczenie użytkowników wieczystych 199
6. Orzecznictwo 201

XXXIII. Reprywatyzacja .204

1. Pojęcie reprywatyzacji ??. 204
2. Akty będące podstawą nacjonalizacji nieruchomości rolnych 204
3. Administracyjnoprawne sposoby reprywatyzacji 206
4. Następstwa stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej oraz stwierdzenia jej niezgodności z prawem 207
5. Orzecznictwo 208

Pytania testowe .209
Odpowiedzi .283

Bibliografia 287
I. Monografie 287
II. Rozprawy i artykuły 288

Akty prawne 291
I. Ustawy291
II. Akty prawa międzynarodowego 295
III. Akty wykonawcze 296