RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA. PODEJŚCIE OPERACYJNE I STRATEGICZNE

Opis książki

Książka zawiera szerokie kompendium wiedzy z zakresu rachunkowości zarządczej, której dynamiczny rozwój w praktyce światowej rozpoczął się pod koniec ubiegłego wieku, pod wpływem internacjonalizacji i globalizacji działalności przedsiębiorstw, stosowania wysokich technologii oraz zmiany filozofii zarządzania i wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju.

Celem opracowania jest przedstawienie metod i technik rachunkowości zarządczej w kontekście zmian zachodzących w procesach zarządzania, które umożliwiają tworzenie zindywidualizowanych systemów rachunkowości zarządczej w praktyce przedsiębiorstw, różniących się pod względem uwarunkowań prowadzonej działalności

W książce zostały objaśnione zarówno tradycyjne metody i techniki rachunkowości zarządczej umożliwiające tworzenie informacji istotnych w procesach zarządzania operacyjnego, jak i nowe metody i techniki wspomagające procesy zarządzania strategicznego, zorientowanego na wzrost wartości przedsiębiorstwa. Każda z metod i technik jest informacyjnie powiązana z określonym systemem rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów, które stanowią podstawowe narzędzie rachunkowości zarządczej, ze względu na obszerność wiedzy, zostały objaśnione w odrębnym opracowaniu: Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, pod redakcją naukową Ireny Sobańskiej.

Spis treści

Wprowadzenie
Rozdział 1. Zarządzanie jako nadawanie sensu kombinacji zasobów
(Jerzy S. Czarnecki)
1.1. Zarządzanie z kosztami w tle
1.1.1. Początki szczupłego przedsiębiorstwa.
1.2. Globalizacja
1.2.1. Transport.
1.2.2. Mikroelektronika
1.2.3. Telekomunikacja .
1.2.4. Globalna sieć informacji
1.2.5. Rynek w wirtualnej przestrzeni
1.2.6. Ujednolicanie działań biznesowych
1.2.7. Autonomizacja biznesu.
1.2.8. Znaczenie wzorów informacji
1.2.9. Znaczenie zasobów .
1.2.10. Układanie zasobów.
1.2.11. Masowa indywidualizacja
1.2.12. Kontakt z klientem jako zasób
1.2.13. Czas jako zasób .
1.2.14. Czas klienta jako zasób
1.2.15. Pomiar dokonań
1.3. Decyzje.
1.3.1. Ograniczona racjonalność
1.3.2. Modele podejmowania decyzji.
1.3.3. Zasięg skutków decyzji
1.3.4. Rodzaje decyzji biznesowych
1.4. Wymagania współczesności .
1.4.1. Podejście procesowe
1.4.2. Procesy organizacyjne
1.4.3. Koszt wiecznie obecny
1.5. Współczesna szczupłość
1.5.1. Zbiór zaleceń 5S
1.6. Ssanie informacyjne .
1.7. Problemy i pytania kontrolne
1.8. Zadania
1.9. Literatura zalecana .

Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza (Irena Sobańska)
2.1. Pojęcie i cel .
2.2. Rozwój rachunkowości zarządczej .
2.2.1. Fazy rozwoju rachunkowości zarządczej
2.3. Rachunkowość zarządcza a controlling .
2.4. Zadania i odpowiedzialność specjalistów rachunkowości zarządczej.
2.4.1. Transformacja roli i zadań .
2.4.2. Etyka zawodowa .
2.5. Problemy i pytania kontrolne .
2.6. Literatura zalecana

Rozdział 3. Podejście Lean (Irena Sobańska) .
3.1. Pojęcie, cel i zasady Lean Accounting.
3.2. Rachunek kosztów i wyników strumienia wartości .
3.3. Rachunek kosztów cech i charakterystyk produktu
3.4. Tablice wyników. Mierniki dokonań.
3.5. Metody rachunkowości zarządczej w zarządzaniu łańcuchem dostawców .
3.5.1. Open Book Accounting
3.5.2. Łańcuchowy Target Costing .
3.6. Szczupłe budżety i planowanie finansowe .
3.7. Rola specjalisty rachunkowości zarządczej we wdrażaniu podejścia Lean.
3.8. Outsourcing działań w procesie rachunkowości .
3.9. Problemy i pytania kontrolne
3.10. Literatura zalecana

Rozdział 4. Zarządzanie zapasami: EOQ, JIT, TOC (Tomasz Wnuk-Pel)
4.1. Specyfika i cele zarządzania zapasami
4.2. Zarządzanie zapasami za pomocą modelu ekonomicznej wielkości
zamówienia (EOQ)
4.2.1. Wyznaczanie optymalnej wielkości zamówienia (EOQ).
4.2.2. Rozszerzenie podstawowego modelu EOQ .
4.2.3. Zarządzanie zapasami w warunkach niepewności
4.2.4. Zarządzanie zapasami metodą ABC
4.3. Zarządzanie zapasami dokładnie na czas (JIT)
4.3.1. Zarządzanie zakupami dokładnie na czas.
4.3.2. Zarządzanie produkcją dokładnie na czas (JIT)
4.3.3. Zarządzanie zapasami i analiza łańcucha dostaw .
4.3.4. Wpływ zarządzania zapasami metodą JIT na wynik finansowy
4.4. Zarządzanie przy wykorzystaniu teorii ograniczeń (TOC)
4.4.1. Podstawy optymalizacji w warunkach ograniczeń
4.4.2. Miary operacyjne w teorii ograniczeń
4.4.3. Proces usprawniania działalności według teorii ograniczeń.
4.5. Problemy i pytania kontrolne .
4.6. Zadania
4.7. Literatura zalecana .

Rozdział 5. Analiza rentowności (Irena Sobańska) .
5.1. Analiza progu rentowności.
5.1.1. Analiza zmian sprzedaży
5.1.2. Ocena skutków zmiany cen
5.2. Dźwignia operacyjna.
5.3. Analiza zmian w strukturze kosztów .
5.4. Próg rentowności – struktura wieloasortymentowa
5.5. Ograniczenia i rozszerzenie zakresu analizy progu rentowności.
5.6. Problemy i pytania kontrolne .
5.7. Zadania
5.8. Literatura zalecana

Rozdział 6. Decyzje (Irena Sobańska)
6.1. Decyzje w zarządzaniu tradycyjnym przedsiębiorstwem .
6.2. Decyzje: „przyjąć czy odrzucić zamówienie”
6.3. Decyzje: „kupować czy produkować u siebie”
6.4. Problemy decyzyjne z obszaru produkcji i sprzedaży .
6.4.1. Decyzje: układania optymalnego planu sprzedaży
(struktura wieloasortymentowa) .
6.4.2. Decyzja: czasowe wstrzymanie produkcji .
6.5. Decyzje w szczupłym przedsiębiorstwie
6.6. Decyzje: „przyjąć czy odrzucić”.
6.7. Decyzje: „kupować czy produkować u siebie”
6.8. Decyzje typu outsourcing .
6.9. Ceny.
6.9.1. Klasyczne formuły cenowe – podejście operacyjne .
6.9.2. Formuła ceny „koszt plus zysk od kapitału”
6.9.3. Formuła ceny oparta na marży brutto .
6.9.4. Formuła ceny oparta na wartości – podejście strategiczne .
6.10. Problemy i pytania kontrolne
6.11. Zadania.
6.12. Literatura zalecana.

Rozdział 7. Decyzje w warunkach ryzyka i niepewności (Przemysław Czajor) .
7.1. Niepewność a ryzyko .
7.2. Rachunek prawdopodobieństwa w procesie podejmowania decyzji .
7.2.1. Prawdopodobieństwo i prawdopodobieństwo warunkowe .
7.2.2. Prawdopodobieństwo obiektywne i subiektywne.
7.2.3. Wartość oczekiwana
7.3. Pomiar ryzyka .
7.3.1. Miary zmienności
7.3.2. Miary wrażliwości
7.3.3. Miary zagrożenia .
7.4. Analiza progu rentowności w warunkach ryzyka
7.5. Alternatywne kryteria wyboru w warunkach ryzyka i niepewności
7.6. Wartość informacji. Informacja doskonała i informacja niedoskonała
7.7. Drzewa decyzyjne w procesie podejmowania decyzji w warunkach ryzyka
7.8.Pomiar ryzyka z punktu widzenia tworzenia wartości przedsiębiorstwa
7.9. Problemy i pytania kontrolne
7.10. Zadania.
7.11. Literatura zalecana

Rozdział 8. Planowanie i analiza projektów inwestycyjnych
(Tomasz Wnuk-Pel)
8.1. Rola budżetowania nakładów kapitałowych.
8.1.1. Miejsce budżetowania nakładów kapitałowych .
8.1.2. Rodzaje projektów inwestycyjnych .
8.1.3. Etapy budżetowania kapitałowego
8.2. Metody oceny opłacalności inwestycji
8.2.1. Księgowa stopa zwrotu (ARR).
8.2.2. Okres zwrotu (Paybeck) .
8.2.3. Procent składany i dyskontowanie
8.2.4. Zdyskontowany okres zwrotu (Discounted Paybeck)
8.2.5. Wartość bieżąca netto (NPV)
8.2.6. Indeks zyskowności (PI)
8.2.7. Wartość końcowa netto (NTV) .
8.2.8. Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR).
8.2.9. Zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu (MIRR) .
8.2.10. Porównanie metod oceny opłacalności inwestycji.
8.3. Szacowanie przepływów pieniężnych projektu .
8.3.1. Istotne przepływy pieniężne projektu.
8.3.2. Przepływy pieniężne netto w fazie uruchomienia
8.3.3. Przepływy pieniężne netto w fazie eksploatacji .
8.3.4. Przepływy pieniężne netto w fazie likwidacji
8.3.5. Porównywanie projektów o różnych okresach eksploatacji .
8.3.6. Uwzględnienie opcji strategicznych i wartości zaniechania realizacji projektu .
8.3.7. Inf lacja w analizie opłacalności inwestycji .
8.4. Analiza ryzyka w preliminowaniu inwestycji
8.4.1. Analiza wrażliwości
8.4.2. Analiza scenariuszy
8.4.3. Analiza drzewa decyzyjnego .
8.4.4. Wpływ zaniechania i opóźnienia realizacji na ryzyko projektu .
8.4.5. Uwzględnianie ryzyka w decyzjach inwestycyjnych .
8.5. Ustalanie optymalnego preliminarza inwestycji .
8.5.1. Wyznaczanie krzywej możliwości inwestycyjnych (IOS) .
8.5.2. Wyznaczanie krańcowego kosztu kapitału (MCC)
8.5.3. Ustalanie optymalnego preliminarza inwestycji
8.6. Zarządzanie projektem inwestycyjnym .
8.7. Problemy i pytania kontrolne
8.8. Zadania
8.9. Literatura zalecana .
8.10. Załączniki.

Rozdział 9. Pomiar dokonań (Jan Michalak)
9.1. Istota, założenia, elementy systemu pomiaru dokonań
9.2. Czynniki warunkujące przedmiot pomiaru dokonań .
9.3. Mierniki pomiaru dokonań .
9.4. Podmioty pomiaru dokonań
9.5. Pomiar dokonań za pomocą mierników finansowych
9.6. Pomiar dokonań w warunkach decentralizacji
9.7. Wielokryterialne systemy pomiaru dokonań
9.7.1. Tableau de Bord
9.7.2. Zbilansowana karta wyników (Balanced Scorecard)
9.7.3. Perspektywa finansowa.
9.7.4. Perspektywa klienta
9.7.5. Perspektywa procesów wewnętrznych .
9.7.6. Perspektywa rozwoju .
9.8. Mapy strategii i kaskadowanie zbilansowanej karty wyników .
9.9. Ewolucja i ocena zbilansowanej karty wyników
9.10. Problemy i pytania kontrolne .
9.11. Zadania.
9.12. Literatura zalecania .

Rozdział 10. Tworzenie i pomiar wartości (Marcin Michalak)
10.1. Wartość przedsiębiorstwa jako nadrzędny cel zarządzania współczesnym
biznesem .
10.1.1. Wartość dla akcjonariusza (właścicieli kapitału).
10.1.2. Wartość dla wszystkich zainteresowanych stron
10.1.3. Wartość dla klienta jako warunek tworzenia wartości przedsiębiorstwa
10.2. Organizacja systemu rachunkowości zarządczej zorientowanej na tworzenie
i pomiar wartości przedsiębiorstwa
10.2.1. Istota wartości przedsiębiorstwa
10.2.2. Istota systemów zarządzania zorientowanych na wartość (VBM)
10.2.3. Determinanty tworzenia wartości przedsiębiorstwa .
10.2.4. Integracja narzędzi strategicznej rachunkowości zarządczej w procesie
tworzenia wartości
10.2.5. Rola specjalisty rachunkowości zarządczej we wdrażaniu i realizacji VBM
10.3. Systemy motywacyjne zorientowane na proces tworzenia wartości
10.4. Integracja systemów rachunkowości zarządczej i rachunkowości finansowej
wokół procesu pomiaru i komunikowania wartości przedsiębiorstwa
10.5. Problemy i pytania kontrolne
10.6. Zadania.
10.7. Literatura zalecana

Rozdział 11. Zarządzanie według działań (Tomasz Wnuk-Pel) .
11.1. Wprowadzenie .
11.2. Analiza działań
11.2.1. Wyodrębnianie procesów i działań
11.2.2. Kryteria klasyfikacji działań
11.2.3. Analiza nośników kosztów działań
11.3. Wielowymiarowa analiza rentowności
11.3.1. Analiza rentowności produktów i grup produktów
11.3.2. Analiza rentowności klientów i grup klientów
11.3.3. Analiza rentowności jednostek wewnętrznych i kanałów dystrybucji .
11.4. Budżetowanie według działań (ABB)
11.4.1. Wprowadzenie.
11.4.2. Sporządzanie budżetów kosztów działań.
11.4.3. Analiza i interpretacja odchyleń kosztów działań
11.5. Rachunek kosztów działań sterowany czasem (TDABC) .
11.6. Wdrażanie zarządzania według działań.
11.7. Problemy i pytania kontrolne .
11.8. Zadania.
11.9. Literatura zalecana

Rozdział 12. Perspektywa międzynarodowa (Irena Sobańska).
12.1. Specyfika i uwarunkowania biznesu międzynarodowego
12.2. Struktura organizacyjna .
12.3. Centralizacja i decentralizacja
12.4. Problemy pomiaru dokonań .
12.5. Ceny transferowe .
12.6. Rachunek kosztów produktów.
12.7. Problemy i pytania kontrolne.
12.8. Literatura zalecana .

Rozdział 13. Aspekt ekologiczny (Przemysław Kabalski)
13.1. Ekoefektywność jako strategia przedsiębiorstwa
13.2. Koszty środowiskowe.
13.2.1. Istota i modele kosztów środowiskowych .
13.2.2. Raporty o kosztach środowiskowych
13.2.3. Koszty środowiskowe a kalkulacja kosztów .
13.3. Środowiskowy cykl życia produktu i jego analiza.
13.4. Podejście Lean .
13.5. Strategiczny pomiar efektów środowiskowych
13.6. Kwestie środowiskowe w sprawozdaniach finansowych a rola rachunkowości zarządczej
13.7. Problemy i pytania kontrolne .
13.8. Zadania.
13.9. Literatura zalecana

Rozdział 14. Rozwój rachunkowości zarządczej w Polsce po 1990 r.
(Irena Sobańska)
14.1. Rachunkowość zarządcza w aspekcie zmian w regulacjach rachunkowości .
14.2. Praktyka rachunkowości zarządczej – wyniki badań
14.2.1. Charakterystyka materiału empirycznego
14.2.2. Wyniki badań
14.3. Rachunkowość zarządcza a MSR/MSSF.
14.3.1. MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych.
14.3.2. MSR 2 Zapasy
14.3.3. MSR 11 Umowa o usługę budowlaną
14.3.4. MSSF 8 Segmenty operacyjne .
14.3.5. MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe.
14.3.6. MSSF 5 Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność
zaniechana .
14.3.7. MSR 36 Utrata wartości aktywów .
14.3.8. MSR 38 Wartości niematerialne .
14.3.9. MSR 34 Śródroczna sprawozdawczość finansowa .
14.4. Problemy i pytania kontrolne
14.5. Zadania.
14.6. Literatura zalecana.
Odpowiedzi do zadań (liczby kontrolne)
Bibliografia .
Indeks