SPRAWOZDANIE FINANSOWE WEDŁUG POLSKICH I MIĘDZYNARODOWYCH STANDARDÓW RACHUNKOWOŚCI

Opis książki

Nowelizacja ustawy o rachunkowosci w dniu 18 marca 2008 roku oraz stosowanie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości w coraz większej ilości spółek, stworzyło konieczność przygotowania opracowania, które zawierałoby wprowadzone zmiany oraz pokazało różnice między MSSF/MSR a ustawą o rachunkowości. Przedkładana Państwu książka może okazać się bardzo cenna z uwagi na mozliwość jej praktycznego zastosowania zarówno w spółkach stosujących polskie standardy rachunkowości, jak i spółkach, które stosują lub zamierzają stosować Międzynarodowe Standardy Rachunkowości.

Opracowanie oparte jest na oryginalnej koncepcji, dzięki której czytelnik ma możliwość obserwowania procesu tworzenia sprawozdania finansowego, zamieszczonego w ostatnim rozdziale, nieomal od pierwszych stron książki. Poszczególne rozdziały poświęcone pozycjom sprawozdawczym podają wiele przykładów, których część (wyraźnie zaznaczona przez wycieniowanie) tworzy właśnie odwzorowany w sprawozdaniu finansowym obraz sytuacji omawianej spółki akcyjnej. Dzięki temu zabiegowi możliwe jest nie tylko nauczenie czytelnika sposobu odczytywania danych sprawozdawczych, ale także rozumienia jego treści ekonomicznej, rozpoznawania wykorzystanych narzędzi polityki bilansowej i diagnozowania kondycji finansowej.

Książka została przygotowana przez zespół wybitnych komentatorów prawa bilansowego, autorytetów naukowych i biegłych rewidentów, pod redakcją merytoryczną prof. Gertrudy Krystyny Świderskiej i dra Wojciecha Więcława. jest wynikiem wielu lat pracy nad dostosowaniem polskiego prawodawstwa w zakresie rachunkowości do rozwiązań międzynarodowych, doświadczeń wyniesionych z badania sprawozdań finansowych przedsiębiorstw róznych branż, w tym spółek giełdowych (w ramach działalnośći MAC Auditor Sp.z o.o.) oraz studiów i prac badawczych zespołu Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH.

Słowa kluczowe:
Praca zbiorowa

Spis treści

Wstęp

Rozdział 1. Rola rachunkowości finansowej w przygotowaniu sprawozdań finansowych

Wprowadzenie
1.1. Rachunkowość jako język biznesu
1.2. Wpływ globalizacji gospodarki światowej na harmonizację rachunkowości finansowej
1.3. Przedmiot i zakres podmiotowy rachunkowości finansowej w Polsce w świetle prawa bilansowego
1.4. Zakres przedmiotowy rachunkowości finansowej w Polsce w świetle prawa bilansowego
1.4.1. Polityka rachunkowości
1.4.2. Księgi rachunkowe, inwentaryzacja oraz ochrona danych i ich zbiorów
1.5. Sporządzanie i rewizja sprawozdania finansowego
1.5.1. Tryb sporządzania sprawozdania finansowego
1.5.2. Znaczenie rewizji finansowej dla zapewnienia wiarygodności sprawozdań finansowych
Literatura

Rozdział 2. Sprawozdanie finansowe jako źródło informacji

Wprowadzenie
2.1. Użytkownicy sprawozdań finansowych i ich potrzeby informacyjne
2.2. Podstawowe założenia koncepcyjne i cechy jakościowe sprawozdań finansowych
2.2.1. Założenia podstawowe
2.2.1.1. Kontynuacja działalności [MSSF, 2007, s. 52]
2.2.1.2. Ujęcie memoriałowe w rachunkowości [MSSF, 2007, s. 52]
2.2.2. Cechy jakościowe sprawozdań finansowych
2.2.2.1. Zrozumiałość
2.2.2.2. Przydatność
2.2.2.3. Wiarygodność
2.2.2.4. Porównywalność
2.3. Struktura i treść sprawozdania finansowego
2.4. Bilans
2.4.1. Aktywa
2.4.1.1. Kryteria warunkujące prezentację zasobów majątkowych w bilansie
2.4.1.2. Struktura aktywów
2.4.2. Pasywa
2.5. Rachunek zysków i strat
2.5.1. Przychody i zyski
2.5.2. Koszty i straty
2.5.3. Wynik finansowy
2.6. Zestawienie zmian w kapitale własnym
2.7. Rachunek przepływów pieniężnych
2.8. Informacja dodatkowa
Literatura

Rozdział 3. Rzeczowe aktywa trwałe. Wartości niematerialne i prawne

Wprowadzenie
3.1. Podstawowe pojęcia
3.2. Ujmowanie rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
w księgach rachunkowych
3.3. Wycena rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
3.3.1. Wycena wartości początkowej środków trwałych w budowie – zagadnienia podstawowe
3.3.2. Uwzględnienie w wycenie początkowej kosztów finansowania zewnętrznego – zagadnienia szczegółowe
3.3.3. Wycena początkowa środków trwałych nabytych w wyniku wymiany
3.3.4. Wycena prawa wieczystego użytkowania gruntu
3.3.5. Wycena wartości firmy
3.3.6. Ulepszenie środków trwałych
3.3.7. Wycena następująca po początkowym ujęciu – aktualizacja wyceny (przeszacowanie) środków trwałych
3.3.8. Amortyzacja składników aktywów trwałych
3.3.9. Utrata wartości
3.3.10. Ujęcie w rachunkowości transakcji sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
3.4. Prezentacja rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 4. Zapasy i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

Wprowadzenie
4.1. Podstawowe pojęcia
4.2. Ujmowanie zapasów i czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów w księgach rachunkowych
4.2.1. Ujęcie materiałów w księgach rachunkowych
4.2.2. Ujęcie towarów w księgach rachunkowych
4.2.3. Ujęcie produktów gotowych, półproduktów i produkcji w toku
4.2.4. Ujęcie czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów
4.3. Wycena zapasów i czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów
4.3.1. Metody ustalania wartości rozchodu zapasów oraz wyceny ich stanu końcowego
4.3.2. Aktualizacja wyceny zapasów
4.4. Prezentacja i ujawnianie zapasów i czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów
w sprawozdaniu finansowym
4.4.1. Prezentacja i ujawnianie zapasów w bilansie i informacji dodatkowej
4.4.2. Prezentacja i ujawnianie czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów w bilansie
i informacji dodatkowej
Literatura

Rozdział 5. Należności

Wprowadzenie
5.1. Podstawowe pojęcia
5.2. Ujmowanie i wycena należności
5.3. Aktualizacja wartości należności
5.3.1. Należności podlegające aktualizacji
5.3.2. Szacowanie wielkości odpisu aktualizującego wartość należności
5.4. Spisanie należności
5.5. Odzyskanie spisanej należności
5.6. Rozwiązanie niewykorzystanej części odpisu aktualizującego wartość należności
5.7. Odpisy jako instrument polityki rachunkowości
5.8. Prezentacja należności w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 6. Inwestycje krótkoterminowe i długoterminowe

Wprowadzenie
6.1. Podstawowe pojęcia
6.1.1. Inwestycje
6.1 2. Instrumenty finansowe
6.2. Ujmowanie i wycena inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne
6.2.1. Ujmowanie inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne
6.2.2. Wycena inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne według metody ceny nabycia
6.2.3. Wycena inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne według metody wartości godziwej
6.3. Ogólne zasady ujmowania i wyceny aktywów finansowych (z wyjątkiem aktywów finansowych stanowiących instrumenty zabezpieczające lub zabezpieczane)
6.3.1. Ujmowanie aktywów finansowych
6.3.2. Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
6.3.3. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności
6.3.4. Aktywa finansowe stanowiące udzielone pożyczki oraz należności własne, nieprzeznaczone do sprzedaży
6.3.5. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
6.4. Udziały i akcje stanowiące aktywa finansowe – ujęcie i wycena w rachunkowości
6.4.1. Wycena akcji przeznaczonych do obrotu
6.4.2. Wycena akcji dostępnych do sprzedaży
6.4.3. Wycena udziałów (akcji), których wartości godziwej nie można oszacować w sposób wiarygodny
6.4.4. Wycena udziałów (akcji) w jednostkach podporządkowanych
6.4.5. Przekwalifikowania
6.5. Dłużne papiery wartościowe stanowiące aktywa finansowe – ujęcie i wycena w rachunkowości
6.5.1. Wycena dłużnych papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
6.5.2. Wycena dłużnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży
6.5.3. Wycena dłużnych papierów wartościowych utrzymywanych do terminu wymagalności oraz dłużnych papierów wartościowych, stanowiących wierzytelności własne, nieprzeznaczone do sprzedaży
6.6. Wierzytelności z tytułu pożyczek stanowiących aktywa finansowe – ujęcie i wycena
w rachunkowości
6.7. Prezentacja inwestycji długoterminowych i krótkoterminowych w sprawozdaniu finansowym
6.7.1. Ujawnianie i prezentacja informacji na temat inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne
6.7.2. Ujawnianie i prezentacja informacji na temat aktywów finansowych
Literatura

Rozdział 7. Instrumenty pochodne i działania zabezpieczające

Wprowadzenie
7.1. Podstawowe pojęcia
7.2. Zasady ujmowania i wyceny instrumentów pochodnych niestanowiących instrumentów zabezpieczających
7.3. Kontrakty forward na waluty obce
7.4. Kontrakty futures
7.4.1. Kontrakt futures na USD
7.5. Zasady ujmowania i wyceny wbudowanych instrumentów pochodnych
7.6. Działania zabezpieczające i ich odzwierciedlenie w rachunkowości
7.6.1. Instrument zabezpieczający
7.6.2. Pozycja zabezpieczana
7.6.3. Rodzaje zabezpieczeń
7.7. Prezentacja informacji na temat instrumentów finansowych i działań zabezpieczających
w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 8. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

Wprowadzenie
8.1. Podstawowe pojęcia
8.2. Kryteria warunkujące ujęcie zobowiązań i rezerw w sprawozdaniu finansowym
8.3. Ujmowanie określonych co do kwoty i terminu wymagalności zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych
8.3.1. Ujmowanie i wyłączanie ujmowania zobowiązań finansowych
8.3.2. Złożone instrumenty finansowe
8.3.3. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
8.3.4. Zobowiązania wekslowe
8.3.5. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń
8.3.6. Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnego, Funduszu Pracy i FGŚP
8.3.7. Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych
8.3.8. Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych
8.3.9. Zobowiązania z tytułu podatku VAT
8.3.10. Fundusze specjalne
8.4. Ujmowanie rezerw
8.4.1. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne
8.4.2. Pozostałe rezerwy
8.5. Ujmowanie rozliczeń międzyokresowych
8.5.1. Ujemna wartość firmy
8.5.2. Rozliczenia międzyokresowe przychodów
8.5.3. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (RMB)
8.5.4. Międzynarodowe standardy rachunkowości a ujęcie rezerw i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów
8.6. Wycena zobowiązań i rezerw
8.6.1. Wycena zobowiązań
8.6.2. Wycena rezerw
8.6.3. Wycena zobowiązań w walutach obcych
8.7. Prezentacja zobowiązań i rezerw w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 9. Kapitał (fundusz) własny. Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym

Wprowadzenie
9.1. Podstawowe pojęcia
9.2. Kapitały (fundusze) podstawowe w różnych jednostkach
9.2.1. Spółka akcyjna
9.2.2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
9.2.3. Spółki osobowe
9.2.4. Spółdzielnia
9.2.5. Przedsiębiorstwo państwowe
9.3. Ujmowanie kapitałów (funduszy) własnych w sprawozdaniu finansowym
9.4. Wycena kapitałów (funduszy) własnych
9.5. Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym
9.5.1. Kapitał podstawowy
9.5.2. Należne wpłaty na kapitał podstawowy
9.5.3. Udziały (akcje) własne
9.5.4. Kapitał zapasowy
9.5.5. Kapitał z aktualizacji wyceny
9.5.6. Pozostałe kapitały rezerwowe
9.5.7. Zysk (strata) z lat ubiegłych
9.5.8. Wynik netto
9.6. Prezentacja kapitałów (funduszy) własnych w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 10. Rachunek zysków i strat

Wprowadzenie
10.1. Podstawowe pojęcia
10.2. Uznawanie przychodów i kosztów w sprawozdaniu finansowym
10.2.1. Kryteria i moment uznania przychodów
10.2.2. Kryteria uznawania kosztów współmiernych do przychodów
10.3. Uznawanie przychodów i kosztów z kontraktów długoterminowych
10.3.1. Przychody z wykonania kontraktu długoterminowego
10.3.2. Koszty kontraktu długoterminowego
10.3.3. Metoda stopnia zaawansowania umowy
10.3.4. Ustalenie przychodów metodą inną niż kosztową
10.3.5. Koszty poniesione przed zawarciem umowy
10.3.6. Ewidencja kontraktów długoterminowych
10.3.7. Prezentacja kontraktów długoterminowych w sprawozdaniu finansowym wykonawcy
10.3.8. Strata na kontrakcie
10.3.9. Brak wiarygodnych szacunków stopnia zaawansowania kontraktu
10.4. Przychody z produktów przeznaczonych do wielokrotnej sprzedaży
10.5. Prezentacja przychodów i kosztów w przypadku działalności zaniechanej
10.6. Ujęcie i prezentacja pozycji rachunku zysków i strat
10.6.1. Wynik ze sprzedaży w wariancie kalkulacyjnym i porównawczym
10.6.2. Metody ewidencji kosztów podstawowej działalności operacyjnej
10.6.3. Pozostałe przychody i koszty operacyjne
10.6.4. Przychody i koszty finansowe
10.6.5. Zyski i straty nadzwyczajne
10.6.6. Rachunek zysków i strat jako część wyniku z całości zysków i strat (MSR/MSSF)
10.6.7. Rachunek zysków i strat jako część sprawozdania finansowego
Literatura

Rozdział 11. Rachunek przepływów pieniężnych

Wprowadzenie
11.1. Podstawowe pojęcia
11.2. Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych
11.3. Sporządzanie rachunku przepływów pieniężnych
11.4. Rachunek przepływów pieniężnych jako część sprawozdania finansowego
Literatura

Rozdział 12. Leasing

Wprowadzenie
12.1. Ujmowanie umów leasingowych z punktu widzenia sprawowania kontroli nad przedmiotem leasingu
12.2. Wycena umów leasingowych – wprowadzenie
12.3. Wycena i ewidencja umów leasingu finansowego
12.3.1. Leasing finansowy u leasingodawcy
12.3.2. Leasing finansowy u leasingobiorcy
12.3.3. Leasing finansowy – wartość końcowa
12.3.4. Ujęcie dodatkowych kosztów związanych z leasingiem finansowym
12.4. Wycena i ewidencja umów leasingu operacyjnego
12.4.1. Leasing operacyjny u leasingodawcy
12.4.2. Leasing operacyjny u leasingobiorcy
12.4.3. Oferty promocyjne w leasingu operacyjnym
12.5. Leasing zwrotny
12.6. Prezentacja leasingu w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 13. Zdarzenia warunkowe, zdarzenia po dniu bilansowym, błędy, zmiany zasad (polityki) rachunkowości, zmiany szacunków

Wprowadzenie
13.1. Aktywa warunkowe
13.2. Zobowiązania warunkowe
13.3. Zobowiązania warunkowe a zobowiązania wykazywane w bilansie
13.4. Zdarzenia po dniu bilansowym
13.4.1. Ujęcie zdarzeń po dniu bilansowym w sprawozdaniu finansowym
13.4.2. Ramy czasowe zdarzeń po dniu bilansowym
13.5. Błędy
13.6. Zmiana zasad (polityki) rachunkowości
13.7. Zmiany szacunków
13.8. Prezentacja informacji o zdarzeniach warunkowych, zdarzeniach po dniu bilansowym oraz błędach w sprawozdaniu finansowym
Literatura

Rozdział 14. Podatek dochodowy w rachunkowości

Wprowadzenie
14.1. Opodatkowanie podatkiem dochodowym osób prawnych
14.2. Bieżący a odroczony podatek dochodowy. Różnice przejściowe
14.2.1. Wartość podatkowa aktywów, z których korzyści będą opodatkowane
14.2.2. Wartość podatkowa aktywów, z których korzyści nie będą opodatkowane
14.2.3. Wartość podatkowa aktywów o charakterze mieszanym
14.2.4. Wartość podatkowa pasywów
14.2.5. Wartość podatkowa pozycji nieujętych w aktywach i zobowiązaniach
14.3. Ujmowanie rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14.4. Wycena aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14.4.1. Wpływ stawek podatkowych na wysokość aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14.4.2. Wpływ sposobu wykorzystania aktywów lub rozliczenia zobowiązań na wysokość aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14.4.3. Utrata wartości aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14.5. Ujmowanie kosztu lub przychodu z tytułu podatku dochodowego
14.6. Pozycje bezpośrednio zwiększające lub zmniejszające kapitał własny
14.7. Prezentacja informacji na temat aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym
14.8. Aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym MIKMAR SA
Literatura

Rozdział 15. Połączenia spółek. Wycena udziałów i akcji metodą praw własności

Wprowadzenie
15.1. Połączenia prawne spółek kapitałowych i ich rozliczenie w rachunkowości
15.1.1. Prawne aspekty połączeń spółek kapitałowych
15.1.2. Metody rozliczenia połączeń spółek kapitałowych
15.1.3. Jak zidentyfikować przejmującego?
15.1.4. Ustalenie wartości godziwej aktywów i zobowiązań jednostki przejętej
15.1.5. Kiedy do rozliczenia połączenia można stosować metodę łączenia udziałów?
15.1.6. Połączenie wewnątrz grupy kapitałowej
15.2. Wycena udziałów (akcji) w jednostkach podporządkowanych przy użyciu metody praw własności
15.2.1. Jednostki podporządkowane – definicja
15.2.2. Metoda praw własności
15.3. Ujawnianie informacji na temat połączeń i udziałów (akcji) w jednostkach powiązanych
Literatura

Rozdział 16. Sprawozdanie finansowe i jego analiza

16.1. Sprawozdanie zarządu z działalności MIKMAR spółki akcyjnej w 2009 roku
16.2. Sprawozdanie finansowe spółki MIKMAR SA za rok 2009
16.2.1. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego
16.2.2. Bilans (tys. zł)
16.2.3. Rachunek zysków i strat (tys. zł)
16.2.4. Zestawienie zmian w kapitale własnym (tys. zł)
16.2.5. Rachunek przepływów pieniężnych (tys. zł)
16.2.6. Dodatkowe informacje i objaśnienia
16.3. Analiza sprawozdania finansowego
16.3.1. Wstępna analiza sprawozdania finansowego
16.3.2. Analiza struktury finansowania
16.3.3. Płynność finansowa
16.3.4. Analiza działalności operacyjnej jednostki
16.3.5. Analiza rentowności przedsiębiorstwa
16.3.6. Analiza przepływów pieniężnych
Literatura

Podstawowe terminy

Indeks