STANDARDY PRAWNE WOLNYCH WYBORÓW PARLAMENTARNYCH

Opis książki

Prawo wyboru rządzących przez społeczeństwo jest dziś' powszechnie uznawane za główny element teorii i praktyki rządów demokratycznych, "serce demokratycznego procesu", i to niezależnie od głoszonej koncepcji demokracji. Nie jest przesadne twierdzenie, że współcześnie "wybory mogą występować bez demokracji, ale demokracja nie może przetrwać bez wyborów"1, czy taka choćby konstatacja: "bez wyborów, bez otwartego współzawodnictwa sił społecznych i grup politycznych o władzę, nie ma demokracji"2. Będąc wpisane w istotę współczesnego państwa demokratycznego, stanowią najważniejszą konsekwencję głoszonej przez konstytucje idei suwerenności narodu (ludu) i wiążącej się z nią zasady reprezentacji politycznej.

Wspomniana idea stanowi "naczelne założenie demokratycznej ideologii politycznej, a tym samym postulowanego, idealnego wzorca systemu politycznego" do którego jednakże w rzeczywistości politycznej można mniej lub bardziej przybliżać się, ale jego pełna realizacja nic wydaje się być osiągalna. Jak trafnie zauważa się, naród - w znaczeniu politycznym będący ogółem równoprawnych obywateli, czyli wszystkich osób, którym przysługują prawa polityczne - stanowi rodzaj pewnej fikcji personifikacyjnej, gdyż posiada władzę, której nie jest w stanie permanentnie wykonywać. Nie jest realne w dużym organizmie państwowym, by wszyscy obywatele rządzili i zarządzali; "gołym okiem" widać, że zadania tego rodzaju w sposób ciągły realizuje pewna ich grupa: politycy, urzędnicy i inni funkcjonariusze państwowi. Naród - w s'wielle postanowień konstytucyjnych - jest jednak podmiotem zdolnym do działania poprzez tworzenie i wyrażanie swojej woli. Służą temu procedury umożliwiające ogółowi obywateli faktyczne wpływanie na decyzje władcze, a tym samym sprawowanie zwierzchnictwa nad organami rządzącymi i zarządzającymi.

Spis treści

Rozdział I
Rola wyborów parlamentarnych w państwie demokratycznym
1. Typologia funkcji wyborów parlamentarnych
2. Kreowanie składu parlamentu
3. Legitymizowanie
4. Funkcja polityczno-programowa
5. Kontrolowanie i egzekwowanie odpowiedzialności deputowanych
6. Aktywizowanie społeczeństwa

Rozdział II
Zasada wolnych wyborów w aktach prawnych i dokumentach politycznych
1. Wolność wyborów w dokumentach międzynarodowych
2. Wolne wybory jako instytucja prawa konstytucyjnego
3. Zagadnienie wolnych wyborów do izb drugich parlamentów

Rozdział III
Pojęcie wolnych wyborów
1. Poglądy na istotę wolnych wyborów
2. Specyfika wolnych wyboróww świetle dokumentów organizacji międzynarodowych
3. Orzecznictwo sądowe a zasada wolnych wyborów
4. Próba zdefiniowania wolnych wyborów

Rozdział IV
Zasada wolnych wyborów a inne elementy prawa wyborczego
1. Wpływ na realizację zasady wolnych wyborówinnych podstawowych zasad prawa wyborczego
2. System wyborczy
3. Struktura okręgów wyborczych

Rozdział V
Ograniczenia podmiotowe wolnych wyborów parlamentarnych
1. Wyłączenie z procesu wyborczego określonych partii politycznych
2. Działania mające na celu wzmocnienie reprezentacji parlamentarnej kobiet
3. Przywileje mniejszości etnicznych w procesie wyborczym

Rozdział VI
Wolność kandydowania
1. Zakres biernego prawa wyborczego
2. Selekcja i zgłaszanie kandydatów
3. Wewnątrzpartyjne mechanizmy wyłaniania kandydatów

Rozdział VII
Wolność rywalizacji wyborczej
1. Pojęcie kampanii wyborczej
2. Ramy czasowe kampanii wyborczej
3. Podstawowe standardy rywalizacji wyborczej
4. Zasada równego statusu prawnego podmiotów rywalizacji wyyorczej
5. Zasada uczciwego i zgodnego z prawemprowadzenia kampanii wyborczej
6. Zasada neutralności organów władzy publicznej i organów wyborczych

Rozdział VIII
Wolność wyrażania preferencji wyborczych
1. Termin wyborów
2. Procedury głosowania
3. Zakres i treść decyzji wyborczej
4. Wolne wybory a przymus wyborczy
Uwagi końcowe
Bibliografia