WSTĘP DO PRAWA ADMINISTRACYJNEGO OGÓLNEGO

Opis książki

Podręcznik zawiera kompendium wiedzy o najważniejszych instytucjach prawa administracyjnego. Pomysł na jego konstrukcję i zawartość powstał w trakcie procesu dydaktycznego wymagającego jasnego przekazu treści prawniczych nie tylko studentom prawa, ale także innych, nieprawniczych kierunków, takich jak administracja i zarządzanie, na których wykładane jest coraz częściej prawo administracyjne.

Książka niniejsza, ze względu na swój podstawowy charakter, nie obejmuje problematyki materialnego prawa administracyjnego oraz procedury administracyjnej.

Słowa kluczowe:
Możdżeń-Marcinkowski Michał

Spis treści

Wykaz ważniejszych skrótów s. 13
Od autora s. 15
Rozdział pierwszy
Administracja publiczna s. 17
1. Pojęcie administracji s. 17
2. Cechy i funkcje administracji publicznej s. 18
3. Klasyfikacja administracji publicznej z punktu widzenia jej funkcji s. 20
Wybrana literatura s. 21
Rozdział drugi
Prawo administracyjne i jego miejsce w systemie prawa s. 23
1. Pojęcie prawa s. 23
2. Przydatność klasyfikacji prawa dla określenia prawa administracyjnego s. 25
3. Pojęcie prawa administracyjnego i jego miejsce w systemie prawa s. 28
3.1. Prawo administracyjne - zagadnienia wprowadzające s. 28
3.1.1. Zarys poglądów nauki polskiej na temat pojęcia prawa administracyjnego s. 29
3.1.2. Wnioski wynikające z poszukiwania definicji prawa administracyjnego s. 30
3.2. Cechy prawa administracyjnego s. 31
3.3. Wewnętrzna systematyka prawa administracyjnego ze względu na normy (ustrojowe, materialne, procesowe) s. 33
3.4. Sankcja administracyjna s. 35
3.5. Podział prawa administracyjnego ze względu na rodzaj normy s. 36
3.5.1. Ustrojowe prawo administracyjne s. 36
3.5.2. Materialne prawo administracyjne s. 36
3.5.3. Administracyjne prawo procesowe s. 37
3.6. Prawo administracyjne wewnętrzne s. 37
3.7. Prawo administracyjne zewnętrzne s. 37
3.8. Inne podziały prawa administracyjnego s. 38
3.9. Pojęcie międzynarodowego prawa administracyjnego s. 38
3.10. Pojęcie europeizacji prawa administracyjnego s. 39
3.11. Przykładowe ujęcia prawa administracyjnego w obcych porządkach prawnych s. 40
3.11.1. Rozwiązania niemieckie s. 40
3.11.2. Rozwiązania amerykańskie s. 41
3.12. Prawo administracyjne a inne gałęzie prawa s. 42
3.12.1. Prawo administracyjne a prawo konstytucyjne s. 42
3.12.2. Prawo administracyjne a prawo cywilne s. 43
3.12. Inne kryteria podziału prawa administracyjnego s. 45
Wybrana literatura s. 45
Rozdział trzeci Podstawowe instytucje prawa administracyjnego s. 48
1. Sytuacja administracyjnoprawna s. 48
2. Stosunek administracyjnoprawny s. 49
3. Elementy stosunku administracyjnoprawnego (podmiot, przedmiot, treść) s. 49
4. Rodzaje stosunków administracyjnoprawnych s. 52
4.1. Materialny stosunek administracyjnoprawny s. 53
4.1.1. Stosunki materialnoprawne s. 53
4.1.2. Jednorazowe stosunki administracyjnoprawne s. 53
4.1.3. Stosunki ustrojowe s. 54
4.1.4. Stosunki procesowe s. 54
4.1.4.1. Stosunki proceduralne s. 55
4.1.4.2. Stosunki spornoadministracyjne s. 55
4.1.5. Inne rodzaje stosunków administracyjnoprawnych s. 56
4.1.6. Nawiązanie stosunku administracyjnoprawnego s. 56
4.1.6.1. Sposoby nawiązania stosunku administracyjnoprawnego s. 57
4.1.7. Władztwo administracyjne s. 58
4.1.8. Własność publiczna s. 58
4.1.8.1. Ewolucja pojęcia własności publicznej oraz form zarządzania s. 59
4.1.8.2. Własność publiczna jako konstrukcja teoretycznoprawna s. 59
4.1.8.3. Formy wykonywania własności publicznej s. 60
4.1.9. Własność samorządowa (komunalna) s. 61
4.1.10. Własność innych podmiotów s. 62
5. Pojęcie interesu indywidualnego oraz publicznych praw podmiotowych s. 62
5.1. Pojęcie interesu indywidualnego (prawnego i faktycznego) s. 62
5.2. Pojęcie interesu faktycznego s. 62
5.3. Pojęcie interesu prawnego s. 63
5.4. Publiczne prawa podmiotowe a interes prawny s. 64
5.4.1. Pojęcie publicznych praw podmiotowych s. 64
5.4.2. Podmioty ochrony publicznych praw podmiotowych s. 65
6. Uznanie administracyjne s. 65
6.1. Językowe formy uznania administracyjnego s. 66
6.2. Warunki prawidłowego zastosowania uznania administracyjnego s. 66
Wybrana literatura s. 67
Rozdział czwarty
Źródła prawa administracyjnego s. 69
1. Podstawowe wiadomości z zakresu źródeł prawa s. 69
2. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej s. 72
2.1. Cechy Konstytucji s. 73
3. Ustawa s. 73
3.1. Procedura legislacyjna s. 74
4. Ratyfikowane umowy międzynarodowe s. 74
4.1. Stosunek umów międzynarodowych do prawa polskiego s. 75
5. Pozycja pierwotnych i wtórnych źródeł prawa Unii Europejskiej s. 76
5.1. Prawo pierwotne s. 78
5.2. Prawo wtórne s. 78
5.2.1. Rozporządzenie unijne s. 79
5.2.2. Dyrektywa unijna s. 79
5.2.3. Decyzje unijne s. 80
5.2.4. Opinie, zalecenia s. 80
5.3. Pytania prejudycjalne s. 80
6. Rozporządzenia s. 81
6.1. Cechy prawidłowego rozporządzenia s. 82
7. Rozporządzenie z mocą ustawy s. 83
8. Prawo miejscowe (akty prawa miejscowego) s. 83
8.1. Prawo miejscowe a ustawa s. 84
8.2. Rodzaje aktów prawa miejscowego i organy je stanowiące s. 84
8.2.1. Akty prawa miejscowego stanowione przez organy samorządu terytorialnego s. 84
8.2.2. Wybrane regulacje prawne dotyczące stanowienia prawa miejscowego na poziomie samorządu gminnego na przykładzie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym s. 85
8.2.2.1. Statuty s. 86
8.2.2.2. Przepisy wykonawcze s. 86
8.2.2.3. Przepisy porządkowe s. 88
8.3. Akty stanowione przez organy terenowej administracji rządowej s. 89
8.3.1. Przepisy wykonawcze s. 89
8.3.2. Przepisy porządkowe s. 89
9. Prawo wewnętrzne s. 90
9.1. Klasyfikacja prawa wewnętrznego s. 91
9.1.1. Uchwały s. 91
9.1.2. Regulaminy i statuty s. 92
9.1.3. Zarządzenia s. 92
10. Pojęcie swoistych źródeł prawa s. 93
Wybrana literatura s. 95
Rozdział piąty
Zasady prawa administracyjnego s. 97
1. Istota zasad prawa administracyjnego s. 97
2. Zasada demokratycznego państwa prawa s. 98
3. Zasada praworządności (legalizmu) s. 98
4. Zasada pomocniczości (subsydiarności) s. 99
5. Zasada proporcjonalności s. 99
Wybrana literatura s. 99
Rozdział szósty
Zarys ustrojowego prawa administracyjnego s. 101
Część I. Instytucje ogólne s. 101
1. Wprowadzenie s. 101
2. Pojęcie systemu administracji publicznej s. 102
3. Podział terytorialny państwa s. 103
4. Pojęcie organu administracji publicznej i urzędu s. 105
4.1. Klasyfikacje organów administracji publicznej s. 107
5. Zasady powiązań podmiotów administracji publicznej s. 109
5.1. Centralizacja (nadzór, kontrola, kierownictwo, koordynacja) s. 109
5.2. Nadzór i kontrola, kierownictwo, koordynacja s. 112
5.3. Decentralizacja s. 113
Część II. Struktura administracji publicznej (centralnej i terenowej) s. 114
1. Administracja centralna s. 114
1.2. Prezydent RP s. 114
1.2.1. Kompetencje Prezydenta RP s. 115
1.2.2. Organy podległe Prezydentowi RP s. 118
1.2.3. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego w stosunku do Prezydenta RP s. 118
1.3. Organy rządowej administracji wykonawczej s. 119
1.3.1. Rada Ministrów s. 119
1.3.2. Prezes Rady Ministrów s. 120
1.3.2.1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów s. 121
1.3.3. Ministrowie s. 122
1.4. Centralne organy administracji państwowej s. 124
1.5. Agencje i inne podmioty s. 126
2. Rządowa administracja terenowa - uwagi ogólne s. 128
2.1. Wojewoda i zespolona administracja rządowa s. 129
2.1.1. Wojewoda s. 130
2.1.1.1. Kompetencje i zadania wojewody s. 131
2.1.1.2. Aparat pomocniczy wojewody s. 138
2.1.2. Rządowa administracja zespolona s. 138
2.2. Wojewódzka niezespolona administracja rządowa s. 140
2.3. Jednostki samorządu terytorialnego jako organy wykonujące administrację rządową s. 142
2.4. Inne podmioty wykonujące państwowe zadania i funkcje zlecone s. 142
3. Samorządowa administracja terenowa s. 142
3.1. Wiadomości ogólne s. 142
3.2. Zarys ustroju samorządu gminnego - opis najważniejszych regulacji ustawowych s. 143
3.2.1. Pojęcia ogólne s. 143
3.3. Tabelaryczny zestaw podstawowych wiadomości o jednostkach samorządu terytorialnego s. 149
4. Samorząd specjalny (zawodowy, personalny) s. 154
5. Inne podmioty wykonujące zadania i funkcje administracji państwowej s. 155
5.1. Zakład administracyjny (publiczny) s. 155
5.2. Fundacje i inne podmioty wykonujące zadania publiczne s. 157
6. Pojęcie i istota funkcji zleconych, zadań państwowych i prywatyzacji zadań państwowych s. 158
Wybrana literatura s. 160
Rozdział siódmy
Kadry w administracji publicznej s. 163
1. Pracownicy służby cywilnej s. 163
2. Pracownicy urzędów państwowych s. 169
3. Pracownicy samorządowi s. 170
Wybrana literatura s. 171
Rozdział ósmy
Formy działania administracji publicznej s. 172
1. Zagadnienia wprowadzające s. 172
2. Systematyka form działania administracji s. 172
3. Szczegółowy podział form działania administracji publicznej s. 173
3.1. Czynności prawne s. 174
3.1.1. Czynności cywilnoprawne organów administracyjnych s. 174
3.1.2. Czynności administracyjnoprawne s. 175
3.1.3. Inne działania niebędące czynnościami prawnymi s. 175
4. Czynności administracyjnoprawne - zagadnienia szczegółowe s. 176
4.1. Akt normatywny s. 177
4.1.1. Konstrukcja aktu normatywnego s. 179
4.2. Akt administracyjny s. 180
4.2.1. Prawidłowość aktu administracyjnego s. 182
4.2.2. Domniemanie mocy obowiązującej aktu administracyjnego s. 183
4.2.3. Trwałość aktu administracyjnego s. 183
4.2.4. Wadliwość aktu administracyjnego s. 183
4.2.5. Klauzule dodatkowe w akcie administracyjnym s. 184
4.2.6. Decyzja administracyjna s. 184
4.2.6.1. Podstawowe klasyfikacje decyzji s. 185
4.2.6.2. Elementy składowe decyzji s. 185
4.2.6.3. Aspekty wykonalności decyzji administracyjnej s. 187
4.2.7. Postanowienie administracyjne s. 187
4.3. Inne formy działania administracji s. 188
4.3.1. Umowa cywilnoprawna s. 188
4.3.2. Umowa administracyjna s. 189
4.3.3. Porozumienie administracyjne s. 189
4.3.4. Przyrzeczenie administracyjne s. 190
4.3.5. Ugoda administracyjna s. 190
Wybrana literatura s. 192
Rozdział dziewiąty
Kontrola administracji publicznej s. 194
1. Zagadnienia ogólne s. 194
2. Pojęcie i zadanie kontroli s. 194
2.1. Postacie kontroli s. 195
2.2. Rodzaje kontroli s. 195
2.3. Cechy kontroli s. 196
2.4. Kryteria kontroli s. 196
3. Pojęcie nadzoru s. 198
4. System kontroli administracyjnej w Polsce s. 199
4.1. Pojęcie kontroli zewnętrznej s. 199
4.1.1. Zewnętrzna kontrola państwowa s. 199
4.1.2. Zewnętrzna kontrola niepaństwowa s. 203
4.2. Wewnętrzna kontrola administracyjna s. 204
Wybrana literatura
s. 205