ZAKRES PRAWA WŁAŚCIWEGO DLA ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH. NOWA REGULACJA KOLIZYJNA W KONWENCJI RZYMSKIEJ Z 1980 R.

Opis książki

Książka jest monografią poświęconą konwencji rzymskiej z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, ktora wiąże członkow Unii Europejskiej. Publikacja rozprawy zbiega się w czasie z ratyfikacją konwencji oraz jej wejściem w życie w Polsce, gdzie dotychczasowe przepisy prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące umów zobowiązaniowych zostaną zastąpione przez regulację konwencyjną

Omawiana problematyka nabiera dziś szczególnego znaczenia ze względu na coraz większą liczbę umów zawieranych w kontekście międzynarodowym, gdy istnieje potrzeba wskazania porządku prawnego, któremu podlega zobowiązanie. Autor rozprawy koncentruje się na kwestii zakresu statutu kontraktowego uregulowanego w konwencji. Precyzyjne wytyczenie obszaru zastosowania prawa właściwego dla zobowiązań umownych wymagało gruntownej analizy przepisow konwencji, w tym także uregulowanych w niej problemow części ogólnej prawa prywatnego międzynarodowego. Biorąc pod uwagę zakres omówionych zagadnień, monografia stanowi pierwsze tak obszerne opracowanie konwencji rzymskiej w literaturze polskiej. Książka może stanowić istotną pomoc w procesie stosowania nowej regulacji konwencyjnej w Polsce.

Spis treści

str. 13

CZĘŚĆ I
KONWENCJA RZYMSKA - PREZENTACJA
str. 17

Rozdział 1
Geneza konwencji i jej miejsce w unijnym porządku prawnym
str. 19

1. Wprowadzenie
str. 19
2. Geneza i historia powstawania regulacji konwencyjnej
str. 20
3. Wejście w życie i obowiązywanie konwencji
str. 26
4. Ratyfikacja i obowiązywanie konwencji w Polsce
str. 30
5. Przyszłość regulacji konwencyjnej
str. 31

Rozdział 2
Interpretacja konwencji i problem kwalifikacji
str. 35

1. Wstęp
str. 35
2. Interpretacja konwencji - art. 18
str. 36
3. Dyrektywy interpretacyjne w art. 18 konwencji
str. 38
3.1. Międzynarodowy charakter jednolitych przepisów konwencji
str. 38
3.2. Dążenie do osiągnięcia jednolitości
str. 41
4. Metody wykładni
str. 44
4.1. Wykładnia słowna - znaczenie różnych wersji językowych konwencji
str. 45
4.2. Wykładnia celowościowa
str. 46
4.3. Wykładnia systemowa oraz porównawczoprawna
str. 47
4.4. Wykładnia historyczna
str. 49
5. Kwalifikacja
str. 50
6. Konwencja rzymska a jurysdykcja Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
str. 56

Rozdział 3
Zakres zastosowania konwencji rzymskiej
str. 61

1. Wprowadzenie
str. 61
2. Zakres konwencji od strony pozytywnej
str. 64
2.1. Zobowiązanie umowne
str. 64
2.2. Występowanie konfliktu praw
str. 73
2.3. Konflikt między systemami różnych państw
str. 76
3. Wyłączenia spod zakresu konwencji
str. 79
3.1. Stan cywilny oraz zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób fizycznych
str. 79
3.2. Zobowiązania umowne dotyczące testamentów i dziedziczenia, małżeńskich stosunków majątkowych oraz praw i obowiązków wynikających ze stosunków rodzinnych, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa, włącznie ze zobowiązaniami alimentacyjnymi wobec dzieci pozamałżeńskich
str. 81
3.3. Zobowiązania wynikające z weksli (w tym weksli własnych), czeków oraz innych przenaszalnych papierów wartościowych w zakresie, w jakim zobowiązania z tych innych papierów wartościowych wynikają z ich przenaszalności
str. 83
3.4. Umowy o sąd polubowny oraz o właściwość sądu
str. 85
3.5. Kwestie z zakresu prawa spółek, stowarzyszeń i osób prawnych, takie jak ich utworzenie, zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych, ustrój wewnętrzny i rozwiązanie oraz ustawowa osobista odpowiedzialność wspólników i organów za długi spółki, stowarzyszenia lub osoby prawnej
str. 86
3.6. Kwestie, czy przedstawiciel może wobec osób trzecich zaciągać zobowiązania w imieniu osoby przez siebie reprezentowanej lub czy organ spółki, stowarzyszenia lub osoby prawnej może wobec osób trzecich zaciągać zobowiązania w imieniu tej spółki, stowarzyszenia lub osoby prawnej
str. 88
3.7. Tworzenie "trustów" oraz powstałe przez to stosunki prawne pomiędzy założycielami, powiernikami a beneficjentami
str. 90
3.8. Dowody i postępowanie
str. 91
3.9. Umowy ubezpieczenia, które pokrywają ryzyka zlokalizowane na terytoriach państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej
str. 91
4. Podsumowanie
str. 93

CZĘŚĆ II
ZAGADNIENIA OGÓLNE STATUTU KONTRAKTOWEGO
str. 97

Rozdział 1
Prawo właściwe dla umowy a zasada jednolitości statutu kontraktowego
str. 99

1. Wstęp - pojęcie statutu kontraktowego
str. 99
2. Wyznaczenie prawa właściwego dla umowy
str. 101
2.1. Wybór prawa
str. 102
2.2. Prawo właściwe w braku wyboru
str. 107
2.2.1. Najściślejszy związek
str. 107
2.2.2. Domniemanie (konstrukcja charakterystycznego świadczenia)
str. 108
2.2.3. Przełamanie domniemania
str. 110
2.3. Reguły szczególne
str. 111
2.3.1. Umowy dotyczące nieruchomości (art. 4 ust. 3)
str. 112
2.3.2. Umowy przewozu (art. 4 ust. 4)
str. 113
2.3.3. Umowy konsumenckie (art. 5)
str. 114
2.3.4. Indywidualne umowy o pracę (art. 6)
str. 117
3. Jednolitość statutu kontraktowego
str. 119
4. Rozszczepienie statutu kontraktowego (dépeçage)
str. 125
4.1. Pojęcie rozszczepienia statutu
str. 125
4.2. Dopuszczalność rozszczepienia statutu na gruncie konwencji rzymskiej
str. 126
4.3. Różne przypadki rozszczepienia statutu
str. 131
5. Konkluzje
str. 132

Rozdział 2
Normy imperatywne
str. 134

1. Wstęp
str. 134
2. Pojęcie i podstawowe typy norm imperatywnych
str. 135
3. Powody uwzględniania norm imperatywnych w prawie kolizyjnym
str. 139
4. Normy imperatywne w konwencji rzymskiej
str. 146
5. Podsumowanie
str. 169
5.1. Konkurencja norm imperatywnych i wskazujących je przepisów
str. 169
5.2. Prawo właściwe a przepisy imperatywne innych państw
str. 173

Rozdział 3
Ordre public oraz fraude ŕ la loi
str. 177

1. Wstęp
str. 177
2. Klauzula porządku publicznego
str. 177
2.1. Pojęcie porządku publicznego
str. 179
2.2. Przesłanki zastosowania art. 16
str. 181
2.3. Skutki odwołania się do konstrukcji ordre public
str. 183
3. Ordre public a normy imperatywne
str. 191
4. Konwencja rzymska a problem obejścia prawa
str. 195

Rozdział 4
Granice statutu kontraktowego
str. 203

1. Wprowadzenie
str. 203
2. Konkurencja statutów
str. 204
2.1. Statut kontraktowy a statut formy
str. 205
2.2. Statut kontraktowy a statut zdolności
str. 206
2.3. Statut zmian podmiotowych w zobowiązaniu
str. 208
2.4. Statut kontraktowy a statut rzeczowy
str. 210
2.5. Statut kontraktowy a statut deliktowy - zbieg statutów
str. 212
2.6. Statut kontraktowy a statut bezpodstawnego wzbogacenia
str. 219
2.7. Statut kontraktowy a statut procedury - znaczenie legis fori .
str. 220
3. Stosowanie prawa publicznego
str. 222
4. Podsumowanie
str. 229

CZĘŚĆ III
ZAGADNIENIA SZCZEGÓŁOWE STATUTU KONTRAKTOWEGO
str. 231

Rozdział 1
Istnienie i ważność materialna umowy (art. 8)
str. 233

1. Wstęp
str. 233
2. Istnienie i ważność umowy
str. 233
3. Ogólny zakres art. 8 konwencji
str. 236
4. Dopuszczalność czynności prawnej
str. 238
5. Istnienie kontraktu
str. 239
5.1. Historia art. 8 konwencji
str. 240
5.2. Istnienie umowy według art. 8 konwencji
str. 242
6. Ważność materialna umowy
str. 251
7. Przełamania statutu i wyjątki od zasady jego jednolitości
str. 257
8. Podsumowanie
str. 258

Rozdział 2
Wykładnia umowy (art. 10 ust. 1 lit. a)
str. 259

1. Wprowadzenie
str. 259
2. Interpretacja - problem prawa czy faktów
str. 260
3. Dépeçage a prawo właściwe dla wykładni
str. 268
4. Język umowy oraz terminy technicznoprawne
str. 273
5. Interpretacja umowy a przypadki przełamania statutu kontraktowego
str. 281
6. Konkluzje
str. 282

Rozdział 3
Wykonanie obowiązków wynikających z umowy (art. 10 ust. 1 lit. b)
str. 286

1. Wprowadzenie
str. 286
2. Wykonanie zobowiązania jako kwestia poddana statutowi kontraktowemu
str. 288
3. Artykuł 10 ust. 2 konwencji rzymskiej - znaczenie prawa miejsca wykonania
str. 292
3.1. Pojęcie "sposobu wykonania zobowiązania"
str. 294
3.2. Branie pod uwagę przepisów legis loci solutionis
str. 299
3.3. Dyrektywy stosowania art. 10 ust. 2
str. 304
4. Prawo miejsca wykonania
str. 306
5. Wykonanie i sposób wykonania - przykłady współdziałania systemów
str. 307
5.1. Staranność dłużnika w wykonaniu zobowiązania
str. 308
5.2. Czas i miejsce wykonania
str. 308
5.3. Udział osób trzecich w wykonaniu zobowiązania
str. 310
5.4. Pokwitowanie
str. 311
5.5. Zobowiązania pieniężne
str. 311
6. Inne przypadki przełamania jednolitości statutu lub jego zakresu
str. 314
6.1. Wpływ innych systemów na problematykę wykonania
str. 315
6.2. Lex loci solutionis - art. 10 ust. 2 a art. 7 konwencji
str. 317
7. Podsumowanie
str. 318

Rozdział 4
Skutki całkowitego lub częściowego niewykonania zobowiązania (art. 10 ust. 1 lit. c)
str. 320

1. Wstęp
str. 320
2. Skutki całkowitego lub częściowego niewykonania zobowiązania
str. 321
3. Przesłanki odpowiedzialności kontraktowej
str. 324
4. Nienależyte wykonanie - środki podejmowane przez wierzyciela
str. 326
5. Uprawnienia wierzyciela
str. 332
6. Ustalenie szkody i odszkodowania
str. 334
7. Znaczenie kompetencji procesowych sędziego
str. 339

Rozdział 5
Różne sposoby wygaśnięcia zobowiązania (art. 10 ust. 1 lit. d in principio)
str. 347

1. Wprowadzenie
str. 347
2. Przegląd różnych sposobów wygaśnięcia zobowiązania
str. 350
3. Wygaśnięcie zobowiązania jako następstwo czynności prawnej
str. 353
3.1. Umowa przenosząca prawo rzeczowe
str. 355
3.2. Umowa nowacyjna
str. 357
4. Prawo właściwe dla potrącenia
str. 359
5. Świadczenie niedozwolone
str. 362
6. Złożenie świadczenia do depozytu sądowego
str. 368
7. Upadłość dłużnika a wygaśnięcie zobowiązania
str. 369

Rozdział 6
Przedawnienie i utrata praw wynikająca z upływu terminów (art. 10 ust. 1 lit. d in fine)
str. 371

1. Wstęp
str. 371
2. Przedawnienie w regulacjach merytorycznych i w prawie prywatnym międzynarodowym
str. 372
3. Zakres kwestii poddanych prawu właściwemu
str. 375
4. Odstępstwa od stosowania prawa generalnie właściwego dla umowy
str. 377
5. Podsumowanie
str. 380

Rozdział 7 Skutki nieważności umowy (art. 10 ust. 1 lit. e)
str. 382

1. Wprowadzenie
str. 382
2. Ratio legis regulacji z art. 10 ust. 1 lit. e
str. 383
3. Krytyka regulacji konwencyjnej
str. 390
4. Artykuł 10 ust. 1 lit. e a kwalifikacja roszczeń związanych z nieważnością umowy
str. 394
5. Zakres spraw "niekontraktowych" objętych regulacją konwencyjną
str. 400
5.1. Jaka nieważność?
str. 400
5.2. Czy tylko nieważność?
str. 401
5.3. Inne przypadki nienależnego świadczenia
str. 403
5.4. Czy tylko roszczenia zwrotne?
str. 404
5.5. Przyczyny i skutki nieważności - konkurencja statutów
str. 404
6. Wnioski
str. 410

Rozdział 8
Domniemania i ciężar dowodu (art. 14 ust. 1)
str. 412

1. Wstęp
str. 412
2. Domniemania i ciężar dowodu - problem merytoryczny czy procesowy?
str. 414

2.1. Domniemania prawne
str. 416
2.2. Ciężar dowodu
str. 418
3. Domniemania i ciężar dowodu jako domena legis contractus
str. 419
4. Wnioski
str. 422

Bibliografia
str. 425

Lista dokumentów wspólnotowych najczęściej powoływanych w tekście
str. 435
ZAŁĄCZNIK
str. 437
Nota wstępna
str. 439

Konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych otwarta do podpisu w Rzymie dnia 19 czerwca 1980 r.
str. 443

Preambuła
str. 444
Tytuł I. Zakres zastosowania
str. 444
Tytuł II. Przepisy jednolite
str. 445
Tytuł III. Postanowienia końcowe
str. 454
Protokół
str. 461

Wspólne Oświadczenie
str. 462
Wspólne Oświadczenie Wysokich Umawiających się Stron dotyczące terminów ratyfikacji Konwencji o przystąpieniu
str. 464

Oświadczenie Państw Członkowskich dotyczące terminu przedłożenia wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych
str. 464
Wspólne oświadczenie Państw Członkowskich dotyczące wymiany informacji
str. 464

Pierwszy protokół w sprawie wykładni przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich Konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, otwartej do podpisu w Rzymie dnia 19 czerwca 1980 r.
str. 466

Wspólne Oświadczenia
str. 472
Drugi protokół przyznający Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich pewne uprawnienia do dokonywania wykładni Konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, otwartej do podpisu w Rzymie dnia 19 czerwca 1980 r.
str. 474